Overtourism’in Son Kurbanı: Paros

Paros’ta başlayan yangın yalnızca bir adayı değil, Akdeniz turizminin geleceğine dair önemli bir gerçeği de gözler önüne serdi: Taşıma kapasitesini aşan destinasyonlar, bir gün kendi başarılarının yükü altında ezilebilir.

 

Akdeniz Alarm Veriyor

 

Akdeniz günlerdir cayır cayır yanıyor.

 

Türkiye’den Yunanistan’a, İtalya’dan İspanya’ya kadar ormanlar, makilik alanlar ve doğal yaşam büyük bir mücadele veriyor. Canla başla söndürülmeye çalışılan yangınlar ne yazık ki geride telafisi çok zor kayıplar bırakıyor.

 

Sadece ağaçlar yanmıyor…

 

Binlerce canlı yaşamını yitiriyor, doğanın hassas dengesi bozuluyor. Hepimizin nefesi olan ormanlarla birlikte oksijen azalıyor, su kaynakları zarar görüyor, toprağın bereketi yok oluyor. Yılların emeği birkaç saat içinde küle dönüşüyor.

 

Her yaz aynı acıları yaşıyor, aynı görüntüleri izliyor, aynı dersleri çıkarmaya çalışıyoruz. Ama ne yazık ki yangınların önüne geçmeyi bir türlü başaramıyoruz.

 

Üstelik önümüzde Akdeniz’in en sıcak ve en kurak iki ayı duruyor.

 

Devletlerin alacağı tedbirler, erken uyarı sistemleri ve yangınla mücadele kapasitesi elbette büyük önem taşıyor. Ancak unutmayalım ki bu mücadelenin bir tarafında da biz insanlar varız. Atılan bir sigara izmariti, kontrolsüz yakılan bir ateş, ihmal edilen bir çöp ya da dikkatsizce bırakılan bir cam şişe, binlerce hektarlık ormanı ve onlarca yıllık doğal mirası yok edebiliyor.

 

Tam da böyle bir dönemde, Akdeniz’in son yıllarda en gözde yıldızlarından biri olan Paros’un dumanlar altında kaldığını görünce insanın içi daha da burkuluyor.

 

Sessiz Bir Cennet Nasıl Fenomen Oldu?

 

Çünkü Paros sıradan bir tatil adası değildi.

 

Uzun yıllar boyunca Santorini’nin kalabalığından, Mykonos’un gösterişinden uzak kalmayı başarmış; bembeyaz evleri, bakir koyları, cam gibi denizi ve huzur dolu atmosferiyle keşfedilmeyi bekleyen bir Ege masalıydı.

 

Sonra sosyal medya geldi.

 

Birkaç etkileyici paylaşım, milyonlarca izlenme alan videolar ve “gizli cennet” başlıklı içerikler, yılların sessiz adasını birkaç sezon içinde dünyanın en popüler destinasyonlarından biri haline getirdi. Bir ara ben bile niyetlendim. Yangın bir çok gerçeği de günyüzüne çıkardı.

 

Yaklaşık 15 bin kişinin yaşadığı bu küçük ada yılda 1 milyon civarında ziyaretçi ağırlıyor.

Bu çok vahşice değil mi?

 

Bu rakam tabii ki ilk bakışta büyük bir turizm başarısı gibi görünüyor.

 

Fakat bunun faturası çok ama çok ağır.

 

Başarı mı, Yoksa Taşıma Kapasitesinin Aşılması mı?

 

Paros’ta bu fatura önce trafikle, sonra su kaynaklarıyla, ardından yapılaşmayla ve nihayet atık yönetiminde kendini göstermeye başladı.

 

Ve sonunda korkulan oldu.

 

Yangın, ilk belirlemelere göre adanın çöp depolama alanında başladı. Kuvvetli rüzgârların etkisiyle kısa sürede yayılarak doğal alanları sardı, yerleşim bölgelerini tehdit etti ve adanın en önemli hazinesi olan doğasına büyük zarar verdi.

 

Bence bu yalnızca bir yangın değil.

 

Bu, turizmde kapasite planlamasının ne kadar hayati olduğunu gösteren çok önemli bir uyarı…

 

Çünkü turizm yalnızca otel yapmak, milyonları içine tıkmak değildir.

 

Yol yapmak, su bulmak, kanalizasyon kurmak, enerji üretmek, ulaşımı yönetmek ve en önemlisi her gün ortaya çıkan tonlarca atığı güvenli şekilde bertaraf edebilmektir.

 

Bir destinasyonun gerçek kapasitesi, kaç yatak yaptığıyla değil; kaç kişiyi doğasına, kültürüne ve yaşam kalitesine zarar vermeden ağırlayabildiğiyle ölçülür.

 

PAROS’u  Ateş Değil, Kontrolsüz Büyüme Yaktı

 

Paros’un hikâyesi bize bunu acı bir şekilde hatırlatıyor.

 

Bugün Akdeniz’de birçok destinasyon aynı yarışın içinde.

 

Daha fazla turist…

 

Daha fazla otel…

 

Daha fazla villa…

 

Daha fazla plaj işletmesi…

 

Ama aynı hızda gelişmeyen altyapı…

 

Turizm büyürken doğa küçülüyor.

 

Sessizlik azalıyor.

 

Kaynaklar tükeniyor.

 

Ve sonunda o destinasyonu cazip yapan değerler de birer birer yok olmaya başlıyor.

 

Oysa insanlar Paros’a beton görmek için gitmiyordu.

 

Onları çeken şey; rüzgârın sesi, zeytin ağaçlarının gölgesi, masmavi koylar ve adanın huzuruydu.

 

Bir destinasyon kendi ruhunu kaybettiğinde, aslında en büyük turizm yatırımını da kaybetmiş olur.

 

Neden Sürekli Overtourism Yazıyorum?

 

Takip edenler bilir son dönemde yazılarımda sık sık overtourism konusuna ve  hızla yaklaşan bu tehlikeye dikkat çekmeye çalışıyorum. Çünkü bize doğru geliyor. Bir an önce bu tarafa bakmalı ve alabildiğimizce tedbirlerimizi almalıyız. 

 

Bunu yazarken amacım hiçbir zaman “turist istemeyelim” değildir. Ben turizmde çalışan bir insanım. Ve bu sektörün ülke ekonomisi ve yüzbinlerce çalışanımız için ne kadar değerli olduğunu iyi biliyorum. Derdim turizmde frene basmak değil, tam tersine; turizmi korumak, destinasyonlarımızı geleceğe taşımak ve bu eşsiz değerlerin ömrünü uzatmak için uyarıda bulunuyorum.

 

Son yıllarda hepimiz çok net görüyoruz ki, bir destinasyonun başarısı, sadece kaç turist ağırladığıyla ölçülmüyor. Turist arttıkça mutlulukta artmıyor. Asıl başarı; o turistleri doğasını, kültürünü ve yaşam kalitesini koruyarak ağırlayabilmek ve maksimum verimi elde edebilmektir.

 

Bu maalesef çoğunlukta gözardı edilen ve hatta önemsenmeyen bir konu olunca, ancak büyük bedeller ödenen sonuçları yaşayınca farkına varılabilen bir konu.

 

Daha dün Paros’ta yaşanan yangın bunun en canlı örneklerinden biri oldu.

 

Yaklaşık 15 bin nüfuslu bir adanın yılda 1 milyon ziyaretçiye ulaşması elbette önemli bir ekonomik başarıdır. Ancak bu büyümeye altyapı, atık yönetimi, su kaynakları ve çevre planlaması aynı hızla eşlik etmezse, başarı bir süre sonra kendi yükünü taşıyamaz hale gelir.

 

Yangının çöp depolama alanında başlaması aslında çok sembolik bir gerçeği ortaya koyuyor.

 

Bir destinasyonu bazen ateş değil, kontrolsüz büyüme yakar.

 

Paros’tan Çıkarılacak Dersler

 

Paros’ta yaşananlar yalnızca Yunanistan’ın değil, turizmle yaşayan bütün destinasyonların dikkatle incelemesi gereken önemli bir örnek oldu. Aslında bu yangın bize, kontrolsüz büyümenin ve taşıma kapasitesinin göz ardı edilmesinin nelere mal olabileceğini bir kez daha gösterdi.

 

Bugün dünyanın bir çok önemli turizm merkezi overtourism, yani aşırı turizmle cebelleşiyor.

 

Barcelona, Mallorca, Santorini, Dubrovnik, Venedik, Paris, Atina, Amsterdam gibi yüzlerce, şehir ve belde sürekli bir takım kısıtlamalarla ve hatta yasaklarla önlem almaya çalışıyorlar.

 

Şimdi bu listeye Paros da eklendi. Paros yangınında korkulan oldu ve su bardaktan taştı.

 

artık turizmde şu soruyu sormanın zamanı geldi:

 

“Daha fazla turist mi, daha sürdürülebilir turizm mi?”

 

Çünkü doğanın kaldırabileceğinden fazlasını istemenin bedeli, er ya da geç hepimize çıkıyor.

 

Antalya başta olmak üzere bütün Akdeniz destinasyonlarının bu olaydan çıkaracağı önemli dersler var.

 

Sürdürülebilir turizm; daha az turist hedeflemek değildir. Doğru sayıda turisti, doğru zamanda, doğru altyapıyla ağırlayabilmektir.

 

Belki de artık turizmde başarıyı yalnızca ziyaretçi sayısıyla değil; temiz havasıyla, korunmuş doğasıyla, yaşam kalitesiyle ve gelecek nesillere bırakabildiğimiz mirasla ölçmenin zamanı gelmiştir.

 

Çünkü turizm, doğayı tüketerek değil, onu koruyarak büyüdüğü sürece geleceğe taşınabilir.

 

 

 

Paros’un yükselen dumanı sadece Ege semalarında yükselmedi. O duman, bütün Akdeniz destinasyonlarına gönderilmiş sessiz ama çok güçlü bir uyarıydı.

 

Umarım bu kez dersi zamanında alabiliriz.