UNESCO Bu Yıl Türkiye'yi Pas Geçti

UNESCO Dünya Miras Komitesi'nin 48. Oturumu, Güney Kore'nin Busan kentinde tamamlandı.

Dünyanın dört bir yanından yeni kültürel ve doğal miras alanları Dünya Miras Listesi'ne kabul edilirken, Türkiye bu yıl listeye yeni bir eser kazandıramadı.

Geçen yıl Sardes ve Bintepeler Lidya Tümülüsleri'nin listeye kabul edilmesi önemli bir başarıydı. Bende bu sevinçle Sosyal Medya Profil resmimi Sard olarak kullanmış ve bu sene yenisi ile değiştiririm diye düşünmüştüm.

Bu yıl ise beklenen haber gelmedi.

İlk bakışta bu yalnızca bir istatistik gibi görünebilir.

Bana göre ise çok daha önemli bir mesaj içeriyor.

Çünkü mesele yalnızca bu yıl listeye yeni bir eser sokamamış olmamız değildir.

Asıl soru şudur:

Anadolu gibi dünyanın en büyük kültür hazinelerinden birine sahip bir ülke, neden bu zenginliği UNESCO Dünya Miras Listesi'ne aynı ölçüde yansıtamıyor?

Busan'da Dünya Yeni Miraslarını Karşıladı

Bu yıl Dünya Miras Listesi'ne kabul edilen yeni alanlar arasında farklı kıtalardan çok önemli miraslar yer aldı.

2026 yılında Güney Kore'nin Busan kentinde gerçekleştirilen UNESCO Dünya Miras Komitesi'nin 48. Oturumunda 25 yeni alan Dünya Miras Listesi'ne kabul edildi (19 kültürel, 5 doğal, 1 karma).

Bu yıl ayrıca ilk kez Dünya Miras Listesi'nde temsil edilen ülkelerin de bulunması, UNESCO'nun yalnızca geçmişi koruyan değil, aynı zamanda ülkelerin uluslararası marka değerini artıran bir platform olduğunu bir kez daha gösterdi.

Anadolu Bir Açık Hava Müzesidir

Hititler...Frigler...Urartular...Likyalılar...Roma...Bizans...Selçuklu...Osmanlı...

Dünyada bu kadar çok medeniyetin izlerini aynı coğrafyada taşıyan çok az ülke vardır.

Anadolu adeta yaşayan bir açık hava müzesidir.

Dolayısıyla Türkiye'nin sorunu UNESCO değerine sahip eser bulamamak değildir.

Tam tersine...

Sorun;

• bu mirası bilimsel olarak hazırlamak,
• korumak,
• yönetmek,
• güçlü aday dosyaları oluşturabilmektir.

Türkiye'nin UNESCO Yolculuğu

Türkiye adaylık sürecinden bugüne önemli ölçüde değerini listeye dahil etmeyi başardı. Anadolu’nun çeşitli bölgelerinden 22 önemli değerimiz bu gururu taşıyor.

Bu tablo önemli bir gerçeği ortaya koyuyor.

Türkiye'nin sorunu aday eksikliği değildir.

Tam tersine...

Dünyanın en zengin geçici listelerinden birine sahibiz.

Asıl mesele bu adayları Dünya Mirası seviyesine ulaştırabilmektir.

Dünya Neyi Farklı Yapıyor?

İtalya,Çin,Fransa,İspanya...

Bu ülkeler yalnızca tarihi eserlerini korumuyor.

Aynı zamanda;

• bilimsel araştırmalar yürütüyor,
• yönetim planlarını sürekli güncelliyor,
• yerel halkı sürece katıyor,
• sürdürülebilir turizm modelleri geliştiriyor,
• iklim değişikliğine karşı koruma stratejileri hazırlıyor.

Çünkü UNESCO artık yalnızca geçmişe bakmıyor.

Geleceği de değerlendiriyor.

Antalya'nın Yıllardır Bekleyen Hazineleri Termessos Neden Hâlâ Dünya Mirası Değil?

Antalya denildiğinde çoğu kişinin aklına deniz, kum ve güneş gelir ve genelde biz buna içerleriz. Çünkü hep denize bakmaktan şehrin diğer değerlerini hep birlikte pas geçmişiz yıllarca. Sahillerinde ve Dağlarında bu kadar antik şehir olan başka bir tatil destinasyonu yok dünyada.

Zaten Antalya'nın gerçek zenginliği de tarihidir.

Hasbel kader Xanthos zamanında listeye girmeseydi UNESCO suz yıllarımız olacaktı. Ama tabii ki bu yeterli değil. Bu arada Antalya ile ilgili başvurular 2000 li yıllarda hızlandı. Ve benim araştırabildiğim kadarı ile DÜNYADA HİÇ BİR ŞEHİR ANTALYA KADAR (9)UNESCO DÜNYA MİRASINDA ADAYA SAHİP DEĞİLDİR. Seneye İstanbuldaki toplantıya katılıp bunu komisyona anlatmak isterdim.

Bugün UNESCO Geçici Listesi'nde yer alan Antalya değerleri şunlardır:

Benim için bu listenin en dikkat çekici ismi hiç kuşkusuz Termessos.

Çünkü Termessos;

• yalnızca olağanüstü bir antik kent değildir,
• doğa ile tarihin kusursuz biçimde bütünleştiği eşsiz bir peyzajdır,
• Büyük İskender'in fethedemediği şehir olarak dünya tarihinin simge kentlerinden biridir,
• milli park içerisinde korunmuş ender arkeolojik alanlardan biridir.

Bugün dünyanın birçok UNESCO alanı, Termessos kadar güçlü bir tarihî ve doğal bütünlüğe sahip değildir.

Bu nedenle inanıyorum ki;

Termessos yalnızca UNESCO kriterlerini karşılayan bir aday değildir.

Aslında çoktan Dünya Mirası olmayı hak eden bir değerdir.

Eksik olan, Termessos'un değeri değil;

onu dünya standartlarında anlatacak, koruyacak ve yönetecek güçlü adaylık sürecidir.

Umutlar Seneye İstanbul'a Kaldı

Bu yıl olmadı.

Ama önümüzde tarihi bir fırsat var.

UNESCO Dünya Miras Komitesi'nin bir sonraki toplantısının İstanbul'da gerçekleştirilecek olması, Bu Busan’dan gelen en güzel haberdi. Bu hamleyi yapan Bakanlığımızı ve Türkiye UNESCO Komitesi tebirk edeiyorum.

Türkiye'nin kültürel mirasını dünyaya yeniden anlatabilmesi açısından son derece önemli bir imkân sunuyor.

Artık hedefimiz yalnızca yeni adaylar göstermek olmamalı.

Asıl hedef;

uluslararası ölçekte hazırlanmış dosyalarla, bilimsel temellere dayanan koruma anlayışıyla ve sürdürülebilir yönetim planlarıyla başarıya ulaşmak olmalıdır.

Çünkü UNESCO bu yıl Türkiye'yi değil;

Türkiye'nin aday dosyalarını pas geçti.

Anadolu'nun kültürel mirası ise hâlâ insanlığın ortak mirası olmayı sürdürüyor.

Ben inanıyorum ki...

İstanbul'da başlayacak yeni süreçte Türkiye yalnızca yeni Dünya Mirasları kazanmayacak;

aynı zamanda kültürel mirasını koruma konusundaki vizyonunu da tüm dünyaya gösterecektir.

Önümüzdeki yıl Istanbul’da mutlaka Termessos’un dosyası komisyona sunulmalı.

Ve hazır toplantı bizde yapılıyorken 2-3 değerimizi listeye dahil etmeyi ve özellikle Antalya’ya bir UNESCO Mirası kazandırmayı hedeflemeliyiz.

Ve o gün geldiğinde...

Kazanan yalnızca Termessos olmayacaktır.

Kazanan Antalya olmayacaktır.

Kazanan Türkiye olacaktır.

saygılarımla

Recep Yavuz