Eylülün ortasına geldik. Yaz sezonunu geride bırakırken Antalya’daki sonbahar organizasyonlarının yüzümüzü biraz güldürmesini bekliyoruz. Ancak hem turizmcinin hem turistin aklında şimdiden 2027 var. Pandemiden bu yana öngörmenin giderek zorlaştığı bir turizm hareketliliği yaşıyoruz. Önümüzde yine aynı soru duruyor: 2027 nasıl olacak?

Bunu bugünden kimse kesin olarak bilemez. Ancak bu yıl yaşadıklarımızdan ve sahadaki deneyimlerimizden hareketle, önümüzdeki sezonu en fazla etkileyeceğini düşündüğüm dört başlık var:

1.petrol fiyatları

2.savaşlar

3.İklim

4.fiyat/değer dengesi

Reklam kampanyaları, tanıtımlar ve turizm fuarları elbette önemli. Fakat bu dört başlığın yarattığı koşulları tek başlarına değiştiremezler. Büyük ölçüde kontrolümüz dışında gelişen bu etkenlere nasıl hazırlanacağımız ise bizim elimizde.

Benim beklentim, yeni ve büyük bir küresel sarsıntı yaşanmadığı takdirde, 2027’de turizmin asıl hikâyesinin daralmadan çok yön değiştirme olması. Avrupa Seyahat Komisyonunun 2026 ilkbahar ve yaz dönemine ilişkin araştırması da seyahat isteğinin güçlü kaldığını gösteriyor. Ancak seyahat isteği, aynı ülkeye, aynı süreyle ve aynı bütçeyle gidileceği anlamına gelmiyor.

Turist daha fazla karşılaştırıyor; güvenliği, toplam maliyeti ve hava koşullarını birlikte değerlendiriyor. Dolayısıyla 2027 için asıl soru, insanların tatile çıkıp çıkmayacağı kadar, nereye, ne zaman ve hangi bütçeyle gideceği olacak.

1.PETROL VE ULAŞIM MALİYETİ

Turizm hareket demektir. Uçakla, otomobille, otobüsle ya da gemiyle turistin bir yerden başka bir yere ulaşması gerekir. Enerji fiyatlarındaki büyük artışlar da doğrudan veya dolaylı olarak tatilin maliyetine yansır.

Özellikle havacılıkta sorun yalnızca yakıtın pahalı olması değil, gelecekteki maliyetinin öngörülememesidir. Tur operatörleri 2027 programlarını hazırlarken havayolları kapasite planlıyor, oteller kontrat yapıyor. Aylar öncesinden satış fiyatı belirlemek zorundasınız; ama önemli maliyet kalemlerinden birinin sezon başladığında nerede olacağını bilmiyorsunuz.

Üstelik ham petrol fiyatıyla uçak yakıtının maliyeti bire bir aynı hareket etmiyor. Döviz kuru, yakıt tedariki ve havayollarının fiyat sabitleme anlaşmaları da sonucu etkiliyor. Bu nedenle petrol artışının bilete ne zaman ve ne ölçüde yansıyacağı şirketten şirkete değişebilir. Yine de kalıcı bir maliyet artışının en azından bir bölümünün tüketiciye yansıması beklenir.

Tatil çoğunlukla tek kişilik bir harcama değildir. Kişi başına uçak biletine gelen 100 avroluk artış, dört kişilik bir aile için 400 avro demektir. O noktada turist, tatilden tamamen vazgeçmeden önce daha yakın bir ülkeyi, daha kısa bir konaklamayı veya başka bir tarihi düşünmeye başlar.

Yakıt pahalılaştıkça uzak mesafeli seyahatlerin maliyet baskısı artabilir. Bu durum yakın ve orta mesafeli destinasyonlara avantaj sağlayabilir. Ancak son kararı mesafe kadar uçuş rekabeti ve toplam paket fiyatı belirleyecektir. Yakıt maliyeti de toplam paket içindeki en önemli iki kalemden biridir.

2.SAVAŞ VE GÜVENLİK ALGISI

İkinci önemli konu savaşlar. Savaş, yalnızca yaşandığı ülkenin turizmini etkilemiyor. Komşu ülkeleri, hava sahalarını, uçuş rotalarını ve turistin zihnindeki bölge algısını da etkiliyor. Bunu bu yıl çok net bir şekilde gördük.

Bir yanda saldırı, uçuş iptali ve kapanan hava sahası haberlerini izleyen, diğer yanda ailesinin gelecek yaz tatilini planlayan insanın psikolojisini anlamamız gerekiyor. Turist tatilde yeni şeyler yaşamak ister; güvenliğinden endişe etmek istemez.

Avrupa Seyahat Komisyonunun aynı araştırmasında güvenliğin destinasyon seçiminde ilk sırada yer alması tesadüf değil. Burada kendimize basit bir soru sormalıyız: Temmuz 2027 için tatil satın alacak çocuklu bir Alman aile hangi ülkeleri seçeneklerine ekler, hangilerini daha baştan eler?

İspanya’nın 2026’nın ilk yarısında yaklaşık 46,6 milyon uluslararası turiste ulaşması ve bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 4,6 büyümesi, talebin canlı kaldığını gösteriyor. Ancak bu başarıyı yalnızca savaş bölgelerine uzaklıkla açıklayamayız. Uçuş bağlantıları, ürün çeşitliliği, hizmet kalitesi ve destinasyonun yıllar içinde oluşturduğu güven de hesaba katılmalı.

Türkiye açısından mesele yalnızca güvenli olmak değil, bu güveni doğru ve tutarlı biçimde anlatabilmektir. Belirsizlik dönemlerinde güncel bilgi, açık iletişim ve yolcuyu ortada bırakmayan bir operasyon, tanıtım kadar önem kazanır.

3.İKLİM VE DEĞİŞEN TATİL TAKVİMİ

Üçüncü başlık, önümüzdeki yıllarda turizmin takvimini daha fazla etkilemesini beklediğim iklim değişikliği. Aşırı sıcaklar, orman yangınları, su sıkıntısı ve şiddetli hava olayları, destinasyonların hazırlık yapması gereken somut risklerdir.

Akdeniz yıllarca deniz, kum ve güneşle pazarlandı. Ancak güneşin fazlası her turist için avantaj değil. Özellikle ileri yaştaki misafirler ve çocuklu aileler açısından günün önemli bölümünü bunaltıcı sıcakta geçirmek, tatilin cazibesini azaltabilir.

Daha serin destinasyonlar bundan yararlanabilir. Fakat buradan Akdeniz’in cazibesini kaybedeceği sonucu çıkmaz. Benim gördüğüm asıl ihtimal, talebin bir bölümünün temmuz ve ağustostan ilkbahar ve sonbahara kaymasıdır. Okul tatilleri gibi takvimi sınırlayan koşullar nedeniyle bu değişim bütün müşteri gruplarında aynı hızda yaşanmayacaktır.

Ve sanırım yakın bir gelecekte çalışanların tatil dönemleri ve okulların açılış kapanış dönemleri bütün dünyada değişmeye başlayacaktır.

Antalya açısından burada bir fırsat var. Nisan, mayıs, ekim ve kasım aylarını kültür, doğa, spor ve ileri yaş turizmiyle daha güçlü değerlendirebiliriz. Bunu çoğumuz biliyoruz, ilk söyleyen ben değilim. İklim değişikliği biraz bunun önünü açacak diye düşünüyorum. Ancak iklim değişikliği tek başına bize 12 ay turizm getirmez. O aylarda uçak yoksa, otel kapalıysa, kentte etkinlik ve gezilecek ürün hazırlanmamışsa, uygun hava koşulları yeterli olmaz.

Yıllardır konuştuğumuz sezonu uzatma hedefi için havayolu, otel, acente ve yerel yönetimin aynı takvim üzerinde çalışması gerekiyor. Bir yandan yeni talebe hazırlanırken diğer yandan su tasarrufu, yangın önlemleri ve sıcak saatlere göre düzenlenen gezi programlarıyla mevcut misafirin deneyimini korumalıyız.

4.FİYAT VE ALINAN HİZMETİN KARŞILIĞI

Bir başka önemli etken ise fiyat. Enerji, personel, gıda, finansman ve ulaşım giderlerinin baskısı altında tatilin eski fiyatında kalmasını beklemek gerçekçi değil. Ancak maliyetlerin yükselmesi, müşterinin her fiyatı kabul edeceği anlamına da gelmiyor.

Turist yalnızca “Kaç para?” diye sormuyor. “Bu paraya ne alıyorum?” diye de bakıyor. Önümüzdeki dönemin belirleyici ölçülerinden biri bu fiyat/değer dengesi olacak.

Bir turist tatiline 2.000 avro ayırabilir; karşılığında da ödediği paraya uygun bir hizmet bekler. Restoranda, plajda, takside veya otelde kendisini kandırılmış hissederse mesele yalnızca fazladan ödediği 20 ya da 50 avro değildir. Güvenini kaybeder. Üstelik tepkisi tek bir işletmeyle sınırlı kalmayabilir; bütün destinasyona yönelebilir.

Mısır gibi rakipleri değerlendirirken de yalnızca ucuzluk üzerinden düşünmemeliyiz. Konaklama, hava bağlantıları ve kültür gezilerinin birlikte sunduğu toplam değere bakmalıyız. Deniz tatiliyle Nil ve antik Mısır mirasını bir araya getiren bir ürünün rekabetini, yalnızca otel gecelik fiyatıyla açıklayamayız.

Türkiye açısından burada biraz özeleştiri gerekiyor. Pahalılık yalnızca bize özgü değil. Geçen hafta bulunduğum Almanya’da da bunu gördüm. Ancak başka ülkelerde fiyatların yüksek olması, bizim fiyatlarımızı müşteri gözünde kendiliğinden haklı çıkarmaz.

Asıl tehlike, turistin “Türkiye artık ödediğim paraya değmiyor” demeye başlamasıdır. Bu kanaat yaygınlaşırsa fiyat yükselirken değer algısı geride kalır ve müşteri başka ülkeye yönelir. Çözüm sürekli indirim yapmak kadar basit değil. Hizmeti iyileştirmek, ek ücretleri baştan açıklamak ve verilen sözü tutmak gerekiyor.

NASIL BİR 2027 GELİYOR?

Önümüzdeki sezonun simulasyonunu ve öngörüsünü şu şekilde kurgulayabiliriz:

Petrol mesafeyi,

savaş destinasyonu,

iklim zamanı,

fiyat ise son kararı belirleyecek.

Ben 2027’de en büyük değişimin turistin tercihinde yaşanacağını düşünüyorum. Uzak bir destinasyondan vazgeçen daha yakına gelebilir. Temmuz sıcağından kaçan ekimi seçebilir. Pahalı bulduğu ülkeden ayrılan, ödediği paranın karşılığını daha iyi aldığı yere gidebilir. Güvenlik kaygısı taşıyan ise başka bir bölgeye yönelebilir.

Ama turist yine seyahat edecek, hem de artarak…