Turizm Zirvesinden Notlar

Pazartesi günü Antalya Kent Konseyinde küçük bir turizm zirvesi düzenledik. Küçük diyorum ama masada sektörün her kesiminden deneyimli isimler vardı. Benim için toplantının asıl farkı, herkesin söz alabilmesiydi. Böylece alışık olduğumuzun dışında sesler de duyduk. Katılımcıların birleştiği bir nokta vardı. 2026 hepimiz için bir uyarı yılıydı. Hemen herkes, kendi hatası da dâhil, aksayan ne varsa açık yüreklilikle dile getirdi.

İki buçuk saatte her şeyi enine boyuna konuşamadık. Yine de neye öncelik vermemiz gerektiğini görmek için bu toplantının notlarını dikkatle okumakta yarar var. COP31’in ışıltısı geçince, kara kış günlerinde yine bu gerçeklerle baş başa kalacağız.

Toplantıyı yönetirken bir yandan not aldım, bir yandan da yüzlere baktım. Gördüğüm yüzlerde bir mutsuzluk vardı. Ama hepsi aynı amaçla oradaydı. Antalya turizmini korumak ve daha iyi bir yere taşımak istiyorlardı. Bir zamanlar “Aman ne olur, turist gelsin!” derdik. Bu kez duyduğum dilek biraz başkaydı. Turist gelsin, bu işin yarını olsun, şehir de ülke de bundan yarar görsün.

Tam karşımda oturan, “Sinyor” lakabıyla tanıdığımız Cüneyt Bey’i 1988’den beri tanırım. Birlikte ne badireler atlattık, ne krizlerle boğuştuk. Hâlâ “Nerede hata yaptık, ne yapabiliriz?” diye soruyor. Yılların biriktirdiği sorunları bir hamlede çözmek ne kadar mümkün?

Masadaki ortak görüş, Türk turizminin başarılı bir kırk yılın ardından yeniden yapılanmaya ihtiyaç duyduğuydu. Vaktiyle attığımız adımlar bizi turizmde dünya devleri arasına soktu. Bugünün şartlarında orada kalmak giderek zorlaşıyor. Toplantıda üzerinde durduğumuz konulardan birkaçını paylaşmak istiyorum.

Artık ucuz ülke değiliz

Yıllarca ucuz olduğumuzu söyledik, düşük bütçeli turistlere hitap etmekten yakındık. Ürünümüzü değerinin çok altında sattığımızı düşünürken gelen kalabalıkların da kıymetini pek bilmedik. Bugün fiyatlarımız Yunanistan ve İspanya’dakilerle yarışıyor. Artık kimse bize ucuz ülke demiyor. Gelgelelim turizmci o günkü kazancından da mutluluğundan da uzak. Masadaki genel kanaat şuydu: “Ucuz olmayalım ama pahalı da olmayalım.” Pahalı destinasyon imajı üzerimize yapışıp kalmasın.

Yatak kapasitesindeki artış artık durmalı

Osman Ayık bir ara “Artık yeter!” derdi. Sürekli otel yapıyor, yatak sayısını artırıyor, sonra da bütün bu yatakların dolmasını bekliyoruz. Toplantıda dile getirilen kaygı, Antalya’nın yatak kapasitesinin dünya turizminden daha hızlı büyümesiydi. Şehrin su kaynakları, elektrik şebekesi ve altyapısı bu yükü taşımakta zorlanıyor. Doğa da payına düşen zararı görüyor. Yatak sayısında dünya birinciliğiyle övünmek bize ne kazandırır? Artık gerçekten yeter. Biraz da doğayı nadasa bırakalım…

Bu trafik turisti kaçırır

Kontrolsüz büyümenin sonuçlarından birini tatilci daha otele varmadan yaşıyor. Antalya Havalimanı’ndan Side’ye ya da Alanya’ya transfer, yoğun trafikte üç dört saati bulabiliyor. Sabah Berlin’den kalkan bir turist düşünün. Üç saat uçuyor, bavulunu bir saat bekliyor, üç saat de otobüste geçiriyor. Otele vardığında tatilinin ilk günü neredeyse bitmiş oluyor.

Dönüşü daha da çarpıcı. Saat 13.00’teki uçuş için üç saat önceden havalimanında bulunması gerekiyorsa saat 10.00’da orada olmalı. Yol üç saat sürecekse otelden 07.00’de alınacak. Demek ki tatilinin son sabahında çalar saati 06.00’ya kuracak. Evine vardığında da gün bitmiş olacak. Antalya’da ortalama on bir günlük bir konaklamanın iki günü böyle geçiyorsa siz bir daha gider misiniz?

Türk misafirperverliği tarih mi oldu?

Türk turizmi yıllarca misafirperverliğimizin ekmeğini yedi. Her fuarda göğsümüz kabararak bundan söz eder, konuklarımızın teşekkürünü duymaktan keyif alırdık. Bugün en büyük hazinemiz saydığım o sıcaklığı turizmde bulmakta zorlanıyorum. Toplantıda çalışanların mutsuzluğundan, yabancı personelle çalışan işletmelerin yaşadığı güçlüklerden, kalabalığın getirdiği bıkkınlıktan söz edildi. Bence en ağırı, karşımızdaki insana gösterdiğimiz özenin azalması. Eskiden Türkiye denince akla misafirperverlik gelirdi. Keşke onca şey değişirken onu koruyabilseydik. Anadolu’da o sıcaklık çok şükür hâlâ var.

Şu her şey dâhil sistemine bir neşter vurun!

Yıllarca konuştuk, tartıştık, sonra sistemi kendi hâline bıraktık. Bugün geldiği noktada kalite düşüyor, israf artıyor. Turizme yararı varsa elbette sürsün. Ama standartları olsun ve her otel kendini her şey dâhil hizmet sunmak zorunda hissetmesin. İçki içmeyen, az yemek yiyen bir misafir de bugünkü düzende başkasının tüketimini ödüyor. Bir de büfeden çöpe gidenler var. İnsanlar yarım ekmeğe muhtaçken bu kadar yiyeceği atmak günah değil de nedir? Kırk yıl sonra artık bir cesur yürek çıkıp ilk adımı atmalı.

Antalya’ya yeni bir hikâye gerek

Bence toplantının en kritik konularından biri buydu. Kırk yıl önce yazdığımız hikâye okundu, bitti. Şimdi okuyucu da değişti. Peki, bugün nasıl bir hikâye anlatacağız? Ben hikâye derken biraz da Antalya denildiğinde insanların gözünde ne canlandığını düşünüyorum. Kimilerinin gözünde Antalya hâlâ ucuz, her şey dâhil otellerle dolu, milyonların akın ettiği bir tatil kampı. Oysa Girit’in, Córdoba’nın, Porto’nun anlattığı hikâyeler yeni kuşaklarda merak uyandırıyor. Bizim anlatacak hikâyemiz mi yok? Hem de ne çok var. Bugüne kadar anlatma ihtiyacı duymamışız. Şimdi tam zamanı…

Toplantı öncesi anket

Toplantıdan önce katılımcılara beş soru sorduk. Aşağıda toplantı notlarına geçen yanıtlar ve oranları yer alıyor. Her soru için aktarılan oranların toplamı %100’ün altında kalıyor.

Turist sayısındaki düşüşün nedeni nedir?

Antalya’daki fiyatlar %21 • Bölgedeki savaşlar %18 • Rakip destinasyonların yarattığı rekabet %15 • Hepsi %36

2026 sezonu nasıl geçti?

Önceki sezon gibi %65 • Kötü %30

2027 için öngörünüz nedir?

2026 gibi olur %56 • 2026’dan daha zor olur %21 • Öngöremiyorum %4

Antalya’nın rakibi hangi destinasyon?

Hurghada %34 • Mayorka %28 • Rodos %15

Hangisi daha önemli, turist sayısı mı, turizm geliri mi?

Turizm geliri %26 • İkisi de %69

Konuştuğumuz daha çok konu, masada dile getirilen daha çok fikir ve öneri var. Şimdilik bu kadar…