Turizmin ve turizmcinin sesi

SEKTÖRÜN SAKLANAN GERÇEKLERİ

Emin Demir

Turizm sektörü, dışarıdan bakıldığında parıltılı otellerin, milyarlık fütüristik projelerin ve rekor kıran yolcu sayılarının havalı bir sahnesidir. Ancak kulis arkasına geçtiğimizde, jeopolitik krizlerin, dengesiz kur politikalarının ve hantal bürokratik yapıların sektörü nasıl bir mali çıkmaza sürüklediğini çıplak gözle görüyoruz.

Gelin, bu sezonun kimsenin yüksek sesle konuşmak istemediği, ancak verilerin bağıra bağıra söylediği o sert gerçeklerini masaya yatıralım.

Çölün Kalbindeki İllüzyon: Barış Yoksa, Burj Khalifa Bir Kağıttan Kaplandır

Son yirmi yıldır "petrolün gölgesinden sıyrılıp turizmin parıltılı dünyasına geçiyoruz" diyerek trilyon dolarlık bütçeler havada uçuşuyordu Orta Doğu'da. Göğe meydan okuyan gökdelenler, yapay adalar ve mega havalimanları... Peki ne oldu? Bölgede patlak veren Amerika-İran gerilimi, tüm bu ihtişamlı rüyayı bir gecede uykusundan uyandırdı.

Veriler acımasızdır:

Çatışmaların daha ilk 20 gününde bölge genelindeki turizm kaybı 12 milyar doları aştı.

Dubai Mall’un o cıvıl cıvıl ziyaretçi trafiği %50 oranında azaldı.

Suudi Arabistan’ın vizyon projesi NEOM’da, gökyüzünü ikiye böleceği iddia edilen 175 kilometrelik The Lineprojesinin iş makineleri henüz 3. kilometrede tamamen sustu. Suudi Kamu Yatırım Fonu (PIF), sadece bu duraksamalar yüzünden yaklaşık 8 milyar dolarlık bir değer düşüklüğü (zarar) açıkladı.

Bu tablo bize seyahat endüstrisinin en temel, en ilkel kuralını hatırlatıyor: Turist savaşı kilometreyle ölçmez. Füzenin düştüğü yer ile tatil yapacağı şezlong arasındaki mesafeyi hesaplamaz, güven bittiği an rezervasyonu iptal eder. Trilyon dolarlık beton kuleleriniz, eğer bir coğrafyada huzur ve diplomasi yoksa rüzgarın estiği hayalet binalara dönüşür. Turizm, milyarlık havalimanlarının değil, sadece ve sadece barışın çocuğudur.

Antalya'nın Maliyet Kıskacı: %35 Artışla Nitelikli Turizm Yapılamaz

Madalyonun diğer yüzünü çevirelim ve kendi evimize, Antalya’ya bakalım. Verilere göre Antalya, Mayıs sonu itibarıyla 4,8 milyon turist sınırını aşarak sezona sayısal anlamda güçlü bir başlangıç yaptı. Ancak bu "nicelik" başarısı, içerideki büyük "nitelik" ve karlılık krizini örtmeye yetmiyor.

Sektörün içinden yükselen sesler haklı bir finansal isyanı barındırıyor:

Özellikle lüksün merkezi Belek bölgesindeki otellerin operasyonel maliyetleri, baskılanan döviz kuruna kıyasla neredeyse %35 oranında artış gösterdi.

Geleneksel lider pazarımız Rusya'da %9 ila %11, İngiltere'de ise %9 civarında bir daralma var. Evet, Almanya pazarı 390 bin ziyaretçiyle güçlü bir büyüme gösteriyor ve Polonya yükseliyor ancak ana pazarlardaki bu dengesizlik iç pazara yüklenmeyi zorunlu kılıyor.

Yüksek maliyetler sebebiyle oteller fiyat artırmak zorunda. Ancak fiyat arttığında bu kez yerli misafir haklı olarak feryat ediyor. Fiyat artışı yapmaksızın ise bu tesislerin finansal olarak ayakta kalma şansı sıfır.

Çıkış yolu nettir. Türkiye artık yatak kapasitesini artırmayı durdurmalıdır. Plansız her yeni yatak, arz-talep dengesini daha da bozuyor. Bizim artık "daha çok turist" masalını bırakıp, turist başına elde edilen geliri artıracak katma değerli ve nitelikli turizme geçmemiz, pazar yelpazesini uzak coğrafyalara doğru genişletmemiz gerekiyor.

Dijitalde Hukuki Deprem

Sektörün operasyonel tarafında ise sessiz sedasız yaklaşan bir hukuk depremi var: AYM’nin e-ticaret sözleşmelerine yönelik iptal kararı.

Bugüne kadar internet siteleri üzerinden "aracı" sıfatıyla otel veya transfer satan acentalar, hizmetteki ayıplardan sorumlu tutulamazdı. Ancak AYM'nin bu koruma kalkanını kaldırmasıyla birlikte seyahat acentaları için "Kusursuz Sorumluluk" dönemi başlıyor. Tüketici otelde sorun yaşadığında oteli değil, doğrudan dijital platformu muhatap alacak. Acenta, kendi kasasında tutmadığı, IATA havuzuna aktardığı uçak bileti iadelerinden bile müteselsilen sorumlu kılınma riskiyle karşı karşıya.

Bu durum, dijital turizm yapan yüzlerce acentanın kapısına kilit vurması demektir. 9 aylık geçiş sürecinde acentaların acilen B2B ve B2C sözleşmelerine ağır rücu maddeleri eklemesi, çatı örgütlerin ise Ticaret Bakanlığı ile masaya oturup havacılık regülasyonlarına tabi bilet satışları için net muafiyet maddeleri koparması şarttır. Aksi takdirde finansal intihar kaçınılmazdır.

Özetle;

40 yılı aşkın süredir faaliyet gösteren İngiliz Strachan Travel gibi devlerin bile bir günde iflas edip tüm paketleri iptal edebildiği bir küresel ekosistemdeyiz. Turizm; esnek, kırılgan ve şakaya gelmez bir sektördür. SunExpress'in operasyonlarını 86 uçakla tam kapasite sürdürmesi gibi lojistik iyimserlikler içimizi rahatlatsa da, sektör paydaşlarının "griden beyaza" geçebilmesi için makroekonomik gerçeklerle, kur baskısıyla ve jeopolitik risklerle cesurca yüzleşmesi gerekiyor.

Çünkü günün sonunda, turizm yatırımları beton kulelerle değil; finansal akıl, operasyonel istikrar ve huzur iklimiyle ayakta kalır.