Hantavirüsü nedir?

Uzun bir aradan sonra yazımı yazıyorum. Hollanda kutup keşif gemisi M.V. Hondius'ta Hantavirüsü vakası gündeme gelince aklıma hemen Covid 19 vakası ve pandemisi geldi. COVID-19'un pandeminin ilk günlerinde Grand Princess gemisini Kaliforniya kıyılarında mahsur kalması ile benzer bir durum olması nedeniyle bunu biraz inceleyip bir özetini size yazmak istedim.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) perşembe günü yaptığı açıklamada, gemiyle bağlantılı beş hantavirüs vakasının tespit edildiğini ve birkaç şüpheli vaka daha olduğunu belirterek, yeni vakaların ortaya çıkmasının beklendiğini kaydetti.

Perşembe günü ilk kez ortaya çıkan bilgilere göre, gemideki ilk ölümün ardından 24 Nisan'da 12 farklı milliyetten en az 29 yolcu gemiden ayrıldı. Bu durum, söz konusu kişilerin o tarihten bu yana yaptıkları seyahatlerin ve hareketlerinin izini sürmek için küresel bir operasyon başlattı.

Gemide "Avustralyalı Avustralya'ya, Tayvanlı Tayvan'a, Amerikalılar ise Kuzey Amerika'nın dört bir yanına dağıldı" diyerek durumun karmaşıklığı özetlendi.

WHO, durumun ciddiyetine rağmen Covid ölçeğinde bir kriz ihtimalini reddetti. WHO Salgın ve Pandemi Hazırlığı Direktörü Dr. Maria Van Kerkhove gazetecilere verdiği demeçte, "Bu bir salgının veya pandeminin başlangıcı değil. Bu bir Covid vakası değil" diyerek kamuoyunu teskin etmeye çalıştı.

WHO Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus ise yaptığı basın toplantısında, gemiyle bağlantılı 8 şüpheli vakadan 5'inin onaylandığını belirtti. Ghebreyesus, "Andes virüsünün 6 haftaya kadar çıkabilen kuluçka süresi göz önüne alındığında, yeni vakaların bildirilmesi olası. Bu ciddi bir olay olsa da WHO, halk sağlığı riskini 'düşük' olarak değerlendirmektedir" dedi.

Almanya – Belçika – Fransa – İrlanda – Hollanda bu konuda teyakkuza geçmiştir. Ülkemizde henüz pozitif vaka tespit edilmemiştir.

Hantavirüsü nedir onu kısaca açıklamak gerekir. Bu virüs, enfekte olmuş fare ve sıçanların vücut salgılarıyla çevreye yayılır. İnsanlara genellikle solunum yoluyla bulaşır. Zoonotik hastalıklar arasında yer alan hantavirüs enfeksiyonu, enfekte hayvanlarla doğrudan temas gerekmeksizin çevresel yollarla insanlara bulaşarak ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Kemirgenler tarafından taşınan bu virüs, sonunda akciğerlerin sıvı ile dolmasına neden olan grip benzeri semptomlara yol açar.

Hantavirüs enfeksiyonu, temel olarak enfekte kemirgenlerin (özellikle fare ve sıçanların) idrarı, dışkısı ve salyası ile kontamine olmuş alanlardan bulaşır. En yaygın bulaşma şekli, bu salgıların kurumasıyla ortaya çıkan virüs içeren aerosol parçacıklarının solunmasıdır. Bu nedenle kemirgen istilasına uğramış kapalı alanlarda temizlik sırasında risk artar. Bulaşmış yüzeylere dokunduktan sonra ellerin ağız, burun ya da gözle temas etmesi sonucunda virüs vücuda girebilir.

HantavirüsPulmoner Sendromu (HPS) – Akciğer Tutulumu Ağırlıklı

Genellikle Amerika kıtasında görülen bu formda belirtileri şu şekilde sıralamak mümkündür:

Şiddetli nefes darlığı

Kuru öksürük

Göğüste sıkışma veya dolgunluk hissi

Akciğerlerde sıvı birikimi (pulmoner ödem)

Solunum yetmezliği

Düşük tansiyon ve şok

Bu formda hastalar genellikle birkaç saat içinde yoğun bakım gerektiren solunum sıkıntısı yaşayabilir.

Hemorajik Ateş ve Renal Sendrom (HFRS) – Böbrek Tutulumu Ağırlıklı

Daha çok Avrupa ve Asya’da gözlenen hantavirüs renal sendrom formunun belirtileri şunlardır:

Belirgin böbrek ağrısı

İdrar miktarında azalma veya tamamen durması (oligüri/anjüri)

Yüz ve ekstremitelerde ödem (şişlik)

Kanama eğilimi (diş eti, burun, idrar veya ciltte)

Tansiyon düşüklüğü ve şok

Böbrek yetmezliği

Bu aşamada hastaların mutlaka hastaneye yatırılması ve destekleyici tedavi alması gerekir.

İlk 72 saatte bulguları ortaya çıkmaz.

Hantavirüs enfeksiyonu erken tanı konulmazsa ölümcül olabilir. Özellikle HPS formunda ölüm oranı %30–50’ye kadar çıkabilir. Ancak hızlı tanı ve destekleyici tedavi ile bu risk azaltılabilir.

Günümüzde hantavirüse karşı onaylanmış bir aşı bulunmamaktadır. Bazı ülkelerde klinik çalışmalar sürmektedir. Ancak henüz yaygın kullanıma girmiş bir koruyucu aşı mevcut değildir. Hantavirüs ciddi ve potansiyel olarak ölümcül olsa da, uygun tıbbi müdahale ile tamamen iyileşmek mümkündür.

Tam turizm sezonunun başında savaş ve ekonomik faktörlerle uğraşırken bir de Hantavirüsü vakası beni korkuttu. Umarım Covid 19’daki gibi pandemi ile sonuçlanmaz. Her ne kadar WHO Örgütü yetkilileri olmayacağını söyleseler de.

Buradan turizmcilerimizin alması gereken çok önemli bir tedbir vardır. Haşere ve fare ilaçlamaları. Bu sadece oteller olarak düşünülmemelidir. Restauranlar ve tedarik zincirine bağlı tüm firmalarda bu kapsamda oteller tarafından çok dikkatlice denetlenmelidir. Basında ilaçlamalardan dolayı ölüm vakaalarının yanında bunlara da fırsat vermemek adına otellerin gereken hassasiyeti göstereceklerini düşünüyorum. Sağlıklı günlerde kalmak umudu ile.