Antalya turizmi yine manşetlerde. Rekor sayılar, dev hedefler, "dünya markası" cümleleri...Antalya turizmi her yıl kırılan ziyaretçi rekorları ve milyarlarca dolarlık gelir hedefleriyle ülke ekonomisinin lokomotifi olarak sunuluyor. Ancak vitrindeki bu parlak tablonun arkasında, sektörün kılcal damarlarını tıkayan kronikleşmiş bir tahsilat krizi büyüyor. Acentelerin ve tur operatörlerinin vadesi geçmiş ödemelerini zamanında yapmaması, Antalya’daki konaklama sektörünü, özellikle de sermaye yapısı kırılgan olan küçük ve orta ölçekli otelleri derin bir finansal darboğaza sürüklüyor.
Masa başında bakıldığında her şey tıkırında görünüyor. Ama sahanın içine, otelin arka kapısına, tedarikçinin defterine, küçük işletmecinin sabah uyanıp ilk baktığı banka ekranına indiğinizde tablo bambaşka.
Turizm ticaretinde "önce hizmet, sonra ödeme" anlayışı, acenteler ve tur operatörleri lehine adeta yazılı olmayan bir kurala dönüşmüş durumda. Misafirini ağırlayan, yemeğini veren, odasını temizleyen ve tüm operasyonel maliyetini peşin ödeyen otelci; kendi alacağını tahsil etmek için aylarca beklemek zorunda kalıyor. Vadesi gelen faturaların çeşitli bahanelerle ötelenmesi, "sezon sonu mahsuplaşırız" yaklaşımı veya ödemelerin parça parça çekler ve belirsiz takvimlerle yapılması, otelleri fiilen tur operatörlerinin ücretsiz finansörü haline getiriyor.
Büyük ölçekli, zincir veya yüksek öz sermayeli tesisler, bu nakit akışı bozulmasını banka kredileriyle ya da grup içi kaynaklarla bir süreliğine tolere edebiliyor. Ancak Kaleiçi’nden Kaş’a, Alanya’dan Side’ye kadar Antalya’nın ruhunu yaşatan küçük ve butik oteller için durum çok daha yakıcı.
Büyük zincirlerin, güçlü grupların nefes alabileceği alanlar her zaman vardır; kredi limitleri, grup içi aktarımlar, farklı gelir kanalları sistemi bir süre daha taşıyabilir. Peki ya Antalya’nın dört bir yanında emekle, alın teriyle ayakta duran küçük oteller?
Kasaba, manava, temizlik malzemecisine, teknik servise "Bu hafta da olmadı" demek küçük işletmeci için sadece ticari bir aksama değil, doğrudan itibar kaybıdır. Yerel esnaf da bu zincirin halkasıdır; otel tıkanınca esnaf da nefes alamaz. Acenteden parasını alamayan küçük otel işletmecisi, sebze-meyve tedarikçisine, çamaşırhaneye, teknik servise ve enerji faturalarına olan borcunu ödeyemiyor. Bu durum, yerel esnafı da içine çeken bir domino etkisi yaratıyor.
Maaşların gecikmesi veya sıkışması, zaten nitelikli eleman bulmakta zorlanan sektörde kopuşları hızlandırıyor. Bakım-onarım ve yenileme işleri erteleniyor. Oysa turizmde ihmal edilen her küçük detay, misafirin cebinden ödediği paranın karşılığını alamadığı hissiyle geri dönüyor.
Kendi alacağını alamayan işletme, çarkı döndürmek için yüksek maliyetli finansmana yöneldiğinde sezon boyunca verilen emeğin karşılığı bankalara ve faiz farklarına akıp gidiyor.
Sektördeki bu adaletsizliğin temelinde, Otellerin büyük tur operatörleri karşısındaki pazarlık gücünün zayıflığı yatıyor. "Odam boş kalacağına acenteye vereyim" düşüncesiyle imzalanan ve çoğu zaman tek taraflı yaptırımlar içeren sözleşmeler, ödeme gecikmelerinde otelciyi korumasız bırakıyor. Vade farkı veya gecikme faizi talep etmek, bir sonraki sezon kontenjan alamama ya da listeden çıkarılma korkusuyla neredeyse imkansız hale geliyor.
Antalya turizminin sürdürülebilirliği, yalnızca turist sayısını artırmakla değil, sektördeki ticari ahlakın ve nakit döngüsünün sağlıklı işlemesiyle mümkündür. Otellerin finansal kıskaç altında ezildiği, tedarikçilerin mağdur olduğu bir sistemde kaliteden ve rekabetçilikten söz edilemez.
Sektör temsilcilerinin, meslek odalarının ve ilgili bakanlıkların; acente-otel arasındaki ticari sözleşmeleri standartlaştıracak, ödeme vadelerini yasal güvence altına alacak ve vadesi geçen ödemelere caydırıcı yaptırımlar getirecek düzenlemeleri hayata geçirmesi artık bir tercih değil, zorunluluktur. Aksi takdirde, turizmin vitrinindeki rekorların gölgesinde, Antalya’nın en değerli konaklama dinamikleri birer birer kepenk kapatma noktasına gelecektir.
Ayrıca can sıkıcı en önemli durum vadesinde yapılmayan ödemeler sonrası ilgili acentelerin zor durumda olduğunu düşündüğünüz anda, acentelerin veya yapıların yeni yatırım kararları ve satın alma haberleri de sinir bozucu bir durum olarak ekleniyor.
Oysaki B2C tarafta tüm ödemelerin girişte peşin veya iadesiz fiyattan rezervasyon esnasında tahsili gibi güzel bir süreç işliyor. Otellerin B2C’ye yoğun bir şekilde yönelimini bu yüzden gözlemlemekteyiz.
Sektörün temsilcilerinin, meslek kuruluşlarının ve karar vericilerin artık şu gerçeği net biçimde görmesi gerekiyor: Tahsilat disiplini ve sözleşme adaleti sağlanmadan, Oteller bu finansal baskının altında daha fazla dayanamaz. Rekorların gölgesinde sessizce eriyen bu işletmeler, yarın öbür gün bu kentin en büyük kayıplarından biri olarak karşımıza çıkacaktır.
Saygılarımla,