Turizm Sektöründe Konkordato : Hukuki Bir Süreçten Çok Daha Fazlası 1

Dünyada yaşanan gelişmeler karşısında turizm sektörünün maalesef aşina olduğu iki temel kavram çıkıyor karşımıza: biri mücbir sebep, diğeri ise konkordato. Turizm sektöründe mücbir sebep kavramının sözleşmelere etkisini ve kriz dönemlerinde nasıl sonuçlar doğurduğunu daha önce ele almıştık.

Bu yazı serisinde ise konkordato konusunu, özellikle uygulamadaki yanlış algılar üzerinden değerlendireceğiz. Elbette bu yazının hedefi, okuyucuyu teknik hukuk terminolojisinin içine boğmak değildir. Ancak uygulamada sıkça gördüğümüz üzere konkordatonun tamamen hukuki bir süreç olduğu ve sadece avukatlar tarafından yürütülmesi gerektiği düşüncesi hakimdir. Oysa konkordato, özünde bir finansal yeniden yapılandırma sürecidir. Bu sürecin en kritik unsuru olan konkordato projesi, hukuki nitelikten ziyade esasen mali ve ticari bir plan niteliğindedir. Bu nedenle sürece; şirket sahiplerinin, mali ve finansal danışmanların yanı sıra özellikle turizm sektörü uzmanlarının aktif katılımı büyük önem taşımaktadır.

Peki, konkordato nedir, ne değildir?

Konkordato; dürüst borçlunun, alacaklılarının belirli bir çoğunluğu ile yaptığı ve mahkeme onayı ile hüküm ifade eden bir anlaşmadır. Bu anlaşma kapsamında alacaklılar, alacaklarının bir kısmından feragat eder ve/veya borçluya ödeme için süre tanır. Buna karşılık borçlu da kabul edilen plan çerçevesinde borçlarını ödeyerek kalan yükümlülüklerinden kurtulur.

Burada altı çizilmesi gereken en önemli nokta şudur: Konkordato bir “kaçış” yolu değil, bir yeniden yapılandırma mekanizmasıdır.

Konkordatonun sadece şirketlere özgü bir mekanizma olduğu yönündeki algı da yanlıştır. İflasa tabi olsun veya olmasın, gerçek kişiler de dahil olmak üzere tüm borçlular konkordato talebinde bulunabilir.

Konkordato talep eden şirket iflas eşiğinde mi?

Bir diğer yaygın yanlış kanaat ise konkordato başvurusunda bulunan şirketin “batmış” veya “iflas etmiş” olduğu yönündedir. Oysa bu doğru değildir. Konkordato başvurusu için temel şart; borçlunun vadesi gelmiş borçlarını ödeyememesi veya yakın gelecekte ödeyememe riski taşımasıdır. Bu kapsamda, bilanço olarak güçlü görünen, hatta aktifleri borçlarını karşılayan şirketler dahi, nakit akışı problemi nedeniyle konkordato talebinde bulunabilir. Turizm sektörü açısından bu durum daha da kritiktir. Çünkü sektör; sezonluk gelir yapısı, döviz dalgalanmaları ve öngörülemeyen krizlere açık olması nedeniyle nakit akışı açısından kırılgan bir yapıdadır. Dolayısıyla konkordato, çoğu zaman bir “son çare” değil, erken dönemde başvurulması gereken bir kriz yönetim aracıdır.

Geçici Mühlet ve Makul Güvence Raporu: Her Başvuru Otomatik Koruma Sağlar mı?

Konkordato sürecine ilişkin en yaygın yanlış algılardan biri, kanunda sayılan belgelerin mahkemeye sunulmasıyla birlikte borçlunun otomatik olarak geçici mühlet koruması altına alınacağı yönündedir. Oysa uygulama bu kadar mekanik işlememektedir. Her ne kadar konkordato başvurusu kapsamında mahkemeye çok sayıda mali ve finansal veri sunulması zorunlu olsa da, bu belgelerin yalnızca şeklen sunulmuş olması yeterli değildir; içeriklerinin gerçeğe uygun, denetlenebilir ve ikna edici olması gerekir.

Nitekim uygulamada, gerçeğe aykırı veya abartılı finansal verilerle yapılan başvuruların bulunduğu ve hatta bu tür başvurularla geçici mühlet kararı alınabildiği de görülmektedir. Ancak bu durum, sistemin zafiyetinden ziyade, denetim mekanizmalarının önemini daha da artırmaktadır. Bu noktada konkordato sisteminin en kritik güvenlik unsurlarından biri olan “makul güvence raporu” devreye girer. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından belirlenen standartlar çerçevesinde hazırlanan bu rapor, borçlunun sunduğu finansal verilerin ve konkordato ön projesinin güvenilirliğini test eden bağımsız bir denetim ürünüdür. Başka bir ifadeyle, mahkemenin önüne gelen başvurunun “kağıt üzerinde iyi görünen” bir kurgu mu yoksa gerçekçi bir iyileştirme planı mı olduğunu ortaya koyan temel araçtır. Bununla birlikte denetim yalnızca geçmiş finansal verilerle sınırlı değildir. Konkordato ön projesinde yer alan ve ileriye yönelik finansal tahminler içeren planlar da detaylı şekilde incelenir. Bu yönüyle rapor, sadece bir formalite değil, konkordato sürecinin finansal omurgasını test eden bir filtre mekanizmasıdır.

Alacaklılar Bakımından İlk İtiraz İmkânı: Süreler, Strateji ve Gerçekçi Müdahale

Konkordato sürecine ilişkin uygulamada dikkat çeken önemli hususlardan biri, başvuruların çoğu zaman gizlilik içerisinde yürütülmesi ve alacaklılar dahil üçüncü kişilerin bu süreçten genellikle ancak geçici mühlet kararının ilanı ile haberdar olmasıdır. Özellikle turizm sektörü gibi çok paydaşlı ve hızlı bilgi akışına sahip bir yapıda dahi, konkordato başvurusunun ilan edilene kadar bilinmemesi oldukça sık karşılaşılan bir durumdur. Bu da alacaklılar açısından sürece müdahale imkanının sınırlı olduğu yönünde bir yanılgıya yol açmaktadır. Oysa hukuken alacaklıların kural olarak geçici mühlet kararının verilmesi ve ilanından itibaren 7 günlük içerisinde ilerleyen süreçte de herhangi bir durum değişikliğinde itiraz etme hakkı bulunmaktadır. Burada çoğu zaman gözden kaçırılan kritik bir nokta vardır: Eğer bir alacaklı, konkordato başvurusundan geçici mühlet kararından önce haberdar olmuşsa, karar verilmeden önce de mahkemeye başvurarak itirazda bulunması mümkündür.

İtirazın içeriği ise son derece belirleyicidir. Konkordato projesinin gerçeğe aykırı olması, gerçekleşmesi mümkün olmayan varsayımlar içermesi veya kötü niyetli bir amaçla hazırlanmış olması durumunda, alacaklılar bu hususları somut delillerle birlikte mahkemeye sunarak konkordato talebinin reddini talep edebilirler. Burada temel argüman, konkordato mühleti verilmesini gerektiren şartların oluşmadığı yönündedir. Konkordato projesinde yer alan gelir projeksiyonlarının gerçekçi olmadığı, borçlunun mali durumunun, proje uygulanmış olsa dahi düzelmeyeceği, şirketin faaliyetlerini sürdürebilir bir yapıya sahip olmadığı ve başvurunun amacının yalnızca icra takiplerini durdurmak ve zaman kazanmak olduğu durumlarda özellikle turizm sektöründe, sezonluk gelir yapısı ve piyasa koşulları dikkate alınmadan hazırlanmış projeler bu tür itirazların en güçlü dayanaklarından birini oluşturur.

Etkin İtiraz Mekanizması: Çok Disiplinli Analiz ve Sektörel Uzmanlığın Önemi

Şu hususun ayrıca vurgulanması gerekir: İtiraz mekanizmasının etkili şekilde işletilebilmesi, yalnızca hukuki gerekçelere dayanmakla mümkün değildir. Elbette itiraz dilekçesinin bir avukat tarafından hazırlanması ve sürecin hukuki zeminde yürütülmesi esastır. Ancak bunun yanında konkordato projesinin finansal gerçekliği ve sektörel uygulanabilirliği mutlaka analiz edilmelidir.

Konkordato başvurusunda bulunan bir otel işletmesi özelinde mevcut mali yapı ve kaynaklarla sezon açılışının fiilen mümkün olup olmadığı, acentelerle imzalandığı ileri sürülen sözleşmelerin gerçekliği ve piyasa koşullarına uygunluğu, fiyatlandırma politikalarının rekabet şartlarına uyumu, pazar stratejisi ile satın alma süreçlerinin doğruluğu gibi birçok kritik unsur değerlendirilmelidir. Bu tür soruların yanıtı ise yalnızca teorik değil, doğrudan sektörün içinde olan ve uygulamayı bilen uzmanlar tarafından verilebilecek niteliktedir. Bu nedenle mali müşavirler, finans uzmanları ve sektör temsilcilerinden oluşan bir ekibin sürece dahil olması; projedeki varsayımların, hesaplamaların ve öngörülerin somut veriler ışığında test edilmesi açısından kritik öneme sahiptir. Bu tür bütüncül bir yaklaşım, uygulamada iki yönlü bir fayda sağlar. Bir yandan gerçekten dürüst olan ve toparlanma imkânı bulunan borçlular bakımından gereksiz itirazların önüne geçilerek sürecin sağlıklı ilerlemesi sağlanır. Diğer yandan ise, gerçeğe aykırı verilerle veya kötü niyetle yapılan başvurular erken aşamada tespit edilerek, alacaklıların daha büyük zararlara maruz kalması engellenmiş olur.

Bir sonraki yazıda görüşme dileği ile