Yılmaz: ‘’Türkiye turizmi için yeni risk: Dang humması ve Aedes sivrisineği alarmı’’

İSİS Türkiye Genel Müdür Yardımcısı ve Turizmdays.com yazarı Dr. Recai Yılmaz, dang hummasının Türkiye turizmi açısından oluşturabileceği risklere dikkat çekti.

Dr. Recai Yılmaz, iklim değişikliği, artan uluslararası seyahat ve Aedes sivrisineklerinin Türkiye’de yayılım alanının genişlemesinin yerel bulaş ihtimalini artırabileceğini belirterek, özellikle turizm bölgelerinde sivrisinek mücadelesinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Dang humması turizm için yeni bir tehdit mi?

Dünyada seyahat hareketliliğinin artması ve iklim koşullarındaki değişim, geçmişte daha çok tropikal bölgelerle ilişkilendirilen bazı enfeksiyon hastalıklarının Avrupa'ya ve Akdeniz havzasına taşınması riskini artırıyor.

Bu hastalıkların başında ise dang humması (dengue) geldiğini vurgulayan Dr. Recai Yılmaz, kaleme aldığı yazıda Türkiye'nin geçmişte sıtmayla mücadelede oluşturduğu kurumsal kapasiteyi hatırlatarak, bugün benzer bir yaklaşımın Aedes sivrisinekleri açısından da geliştirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Yılmaz'ın değerlendirmesine göre konu yalnızca sağlık açısından değil, Türkiye turizminin geleceği açısından da stratejik bir risk niteliği taşıyor.

Türkiye geçmişte sivrisinekle mücadele etti

Türkiye'nin sivrisinek kaynaklı hastalıklarla mücadelesinin yeni olmadığını hatırlatan Yılmaz, 1950'li ve 1960'lı yıllardaki “Sıtma Savaş” çalışmalarına dikkat çekti.

Köy köy yürütülen çalışmalarda hastaların tespit edilmesi, su birikintilerinin kontrol edilmesi, evlerin ilaçlanması ve sivrisineklerin ortadan kaldırılması için kapsamlı bir mücadele yürütülüyordu.

1960 yılında çıkarılan 7402 sayılı Sıtmanın İmhası Hakkında Kanun ile de sıtmayla mücadele için bölge teşkilatları, enstitüler ve laboratuvarların oluşturulmasının önü açıldı.

Yılmaz, bu dönemi “kurumsal kapasite” açısından önemli bir örnek olarak değerlendiriyor.

Bugün ise yeni tehdit olarak Aedes sivrisineklerinin öne çıktığını belirtiyor.

Fransa'da iki vaka ile başlayan süreç

Yılmaz'ın yazısında Avrupa'daki gelişmeler dikkat çekici bir örnek olarak gösteriliyor.

2010 yılında Fransa'nın Nice kentinde, yakın zamanda dengue hastalığının yaygın olduğu bir ülkeye seyahat etmemiş iki kişide dang humması tespit edildi.

Bu vakalar, Fransa anakarasında bildirilen ilk yerli dengue vakaları oldu.

Hastalığın bulaşmasında rol oynayabilecek Aedes albopictus, diğer adıyla Asya kaplan sivrisineği ise Avrupa'da zaten bulunuyordu.

Sonraki yıllarda Fransa'daki tablo büyüdü. Yılmaz'ın aktardığı verilere göre 2022 yılında ülkede dokuz farklı yerli bulaş olayı kapsamında toplam 65 dengue vakası bildirildi. 2023 yılında ise Paris bölgesinde üç kişilik bir ailede yerli bulaş tespit edildi.

Bu gelişmeler, uluslararası seyahat + uygun iklim koşulları + Aedes sivrisineklerinin yayılımının yerel bulaş açısından nasıl bir risk oluşturabileceğini gösterdi.

Aedes sivrisineği Türkiye'de de bulunuyor

Türkiye açısından en önemli noktalardan biri ise Aedes türlerinin ülkede tespit edilmiş olması.

Dr. Recai Yılmaz, Aedes albopictus'un Türkiye'de ilk kez 2011 yılında Trakya'da tespit edildiğini belirtiyor.

Sonraki yıllarda sivrisineğin yayılım alanının genişlediğini ifade eden Yılmaz, 2015 yılında Aedes aegypti türünün de Türkiye'nin kuzeydoğusunda tespit edildiğine dikkat çekiyor.

2019 yılına gelindiğinde yapılan araştırmaların Karadeniz, Marmara, Ege, Akdeniz ve İç Anadolu bölgelerini kapsadığını belirten Yılmaz, bu nedenle tartışmanın artık “Türkiye'ye gelir mi?” noktasında olmadığını savunuyor.

“Burada” ifadesiyle Aedes sivrisineklerinin Türkiye'deki varlığına dikkat çekiyor.

Dengue dışında chikungunya ve Zika riski de var

Aedes sivrisineklerinin taşıyabileceği hastalıklar yalnızca dang hummasıyla sınırlı değil.

Yılmaz, Aedes türlerinin chikungunya ve Zika gibi virüslerin taşınmasında da rol oynayabildiğini belirtiyor.

Bu hastalıkların Türkiye açısından oluşturduğu risklerin aynı olmadığının altını çizen Yılmaz, temel mekanizmayı ise şu şekilde özetliyor:

Virüs + virüsü taşıyan insan + hastalığı taşıyabilen sivrisinek + uygun sıcaklık = yerel bulaş ihtimali.

Bu denklemde Türkiye'nin önemli bir turizm destinasyonu olması ayrıca önem taşıyor.

Turizm hareketliliği riski artırıyor

Türkiye her yıl milyonlarca yabancı ziyaretçiyi ağırlıyor. Aynı zamanda Türk vatandaşlarının da yoğun biçimde yurtdışına seyahat ettiği bir ülke.

Dengue'nin yaygın olduğu bir ülkeden Türkiye'ye gelen ve kanında virüs bulunan bir kişiyi Aedes sivrisineğinin ısırması, ardından başka bir kişiyi ısırması halinde yerel bulaş zincirinin teorik olarak başlaması mümkün.

Bu zincir şöyle ifade edilebilir:

İthal vaka → Aedes sivrisineği → yerli bulaş

Fransa'nın geçmişte yaşadığı sürecin de bu açıdan Türkiye için dikkate alınması gereken bir örnek olduğunu belirten Yılmaz, özellikle uluslararası turizm hareketliliğinin yüksek olduğu bölgelerde etkin izleme ve mücadele programlarının önemine işaret ediyor.

Serdar Akinan'ın dengue açıklaması neden önemli?

13 Ağustos 2026 tarihinde gazeteci Serdar Akinan, dengue virüsüne yakalandığını açıkladı.

Akinan, yaşadığı yüksek ateş, ağır halsizlik ve hastalık sürecine ilişkin deneyimlerini kamuoyuyla paylaştı.

Ancak burada önemli bir ayrım bulunuyor.

Mevcut bilgiler, Akinan'ın virüsü Türkiye'de kaptığını göstermiyor. Dolayısıyla bu olayın Türkiye'deki ilk yerli dengue vakası olarak nitelendirilmesi doğru değil.

Bununla birlikte vaka, Türkiye açısından önemli bir soruyu gündeme getiriyor:

Türkiye'nin ilk yerli dengue vakası ne zaman görülebilir?

Yılmaz'ın yazısının merkezindeki soru da bu.

2026'nın ilk yedi ayında dünya genelinde 1,5 milyondan fazla dengue vakasının bildirildiğine ve 90'dan fazla ülke ve bölgede vaka bulunduğuna dikkat çeken Yılmaz, küresel seyahat hareketliliğinin hastalığın farklı coğrafyalara taşınması açısından önemli bir faktör olduğunu vurguladı.

Bu nedenle Türkiye açısından tartışmanın artık “Dengue Türkiye'de olabilir mi?” sorusundan “İlk yerli bulaş ne zaman olabilir?” sorusuna evrilmesi gerektiğini savundu.

Dengue turizm sektörünü nasıl etkileyebilir?

Dang humması riski yalnızca sağlık otoritelerinin gündeminde kalabilecek bir konu değil.

Türkiye'nin turizm destinasyonu olarak algısı açısından da önem taşıyor.

Çünkü turistlerin tatil destinasyonu seçerken yalnızca fiyat, otel kalitesi, deniz, güneş ve hizmet kalitesine bakmadığı bir dönem yaşanıyor.

Seyahat sağlığı da destinasyon tercihlerinde giderek daha fazla önem kazanıyor.

Bir turist veya ailesi şu soruları sorabilir:

Tatil yapacağım bölgede dengue riski var mı?

Chikungunya görülüyor mu?

Sivrisineklerle etkin mücadele yapılıyor mu?

Çocuklarımla güvenli şekilde tatil yapabilir miyim?

Ülkemin seyahat sağlık uyarısında Türkiye ile ilgili bir risk bulunuyor mu?

Dolayısıyla henüz geniş çaplı bir salgın yaşanmadan bile risk algısının oluşması, turizm açısından ekonomik sonuçlar doğurabilir.

Antalya ve diğer turizm bölgelerinde önlem önemli

Türkiye'nin özellikle Antalya, Muğla, İzmir ve Akdeniz kıyılarındaki turizm merkezleri, uluslararası ziyaretçi hareketliliğinin yüksek olması nedeniyle sivrisinek kaynaklı hastalıkların izlenmesi bakımından önem taşıyor.

Burada yalnızca ilaçlama yapılması değil, entegre sivrisinek mücadelesi ve erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi önem kazanıyor.

Su birikintilerinin kontrol edilmesi, üreme alanlarının ortadan kaldırılması, düzenli saha taraması, sivrisinek popülasyonlarının izlenmesi ve olası vakaların hızlı biçimde tespit edilmesi, yerel bulaş riskinin azaltılmasında kritik rol oynayabilir.

“Turizmin yeni rakibi sivrisinek olabilir”

Dr. Recai Yılmaz'ın değerlendirmesi, turizm sektörünün geleceğinde sağlık güvenliğinin de fiyat ve hizmet kalitesi kadar önemli olabileceğine işaret ediyor.

Türkiye geçmişte sıtmayla mücadele için geniş kapsamlı bir devlet kapasitesi oluşturmuştu.

Bugün ise değişen iklim koşulları, artan seyahat hareketliliği ve Türkiye'de Aedes türlerinin varlığı, yeni bir mücadele yaklaşımını gündeme getiriyor.

Yılmaz'ın dikkat çektiği gibi, gelecekte Türkiye turizminin rakipleri yalnızca İspanya, Yunanistan veya Mısırolmayabilir.

Bazen turizmin karşısındaki tehdit, çok daha küçük olabilir:

Bir saksının dibinde biriken birkaç santimetre su ve orada üreyen birkaç milimetrelik bir sivrisinek.

Turizm sektörü için mesaj net

Dang humması konusunda bugün Türkiye'de yerli bulaş yaşandığı sonucuna varmak doğru değil. Ancak riskin ortaya çıkmasını beklemek yerine önleyici sağlık politikalarının, Aedes izlemesinin ve özellikle turizm bölgelerindeki sivrisinek mücadelesinin güçlendirilmesi önem taşıyor.

Çünkü turizmde güven, yalnızca otelin kapısından içeri girildiğinde başlayan bir kavram değil.

Bir destinasyonun sağlık güvenliği de artık turizm rekabetinin parçası.