Turistin Türkiye'ye girdiği il neresi, kaldığı il neresi?

Turizm Databank’ın geliştirdiği Turist–Tesis Dönüşüm Endeksi (TTDE), turistlerin Türkiye’ye giriş yaptığı iller ile konaklama hareketinin yoğunlaştığı destinasyonlar arasındaki farkı ortaya koyuyor. Veriler, turistin giriş yaptığı ilin her zaman konakladığı il olmadığını gösteriyor.

Türkiye turizminde Turist hareketlerinin yalnızca sınır kapıları ve havalimanlarındaki giriş verileri üzerinden okunmasının yanıltıcı olabileceğine dikkat çekiliyor. Turizm Databank tarafından geliştirilen Turist–Tesis Dönüşüm Endeksi (TTDE), turist sayısı ile tesis girişlerini karşılaştırarak turizm hareketinin iller arasındaki dağılımını ölçmeyi amaçlıyor.

Endeks, “Tesis Girişi / Turist Sayısı × 100” formülüyle hesaplanıyor. Tesis girişi ile turist sayısı arasındaki farkı gösteren TTF ise tesis hareketinin turist girişlerine göre ne ölçüde ayrıştığını ortaya koyuyor.

İstanbul ve Edirne giriş kapıları olarak öne çıkıyor

Verilere göre İstanbul’da 8,61 milyon turist girişine karşılık 6,02 milyon tesis girişi gerçekleşiyor. İstanbul’un TTDE değeri 69,9 seviyesinde bulunuyor.

Edirne’de ise 1,78 milyon turist girişine karşılık yalnızca 70 bin civarında tesis girişi bulunuyor. TTDE 4,1 seviyesinde kalıyor.

Artvin’de de benzer bir tablo görülüyor. 670 bin turist girişine karşılık yaklaşık 6 bin tesis girişi gerçekleşirken TTDE 0,8 olarak hesaplanıyor.

Bu veriler, söz konusu illerin önemli ölçüde turistin ülkeye giriş yaptığı ancak konaklamanın başka destinasyonlarda gerçekleştiği merkezler olduğunu gösteriyor.

Kocaeli ve Konya’da transfer etkisi dikkat çekiyor

Bazı illerde ise turist girişleri düşük olmasına karşın tesis hareketleri çok daha yüksek seviyelere çıkıyor.

Kocaeli’nde yaklaşık 15,2 bin turist girişine karşılık 81,7 bin tesis girişi bulunuyor. TTDE 536,1 seviyesinde.

Konya’da 16,3 bin turist girişine karşılık 67,3 bin tesis girişi, Çanakkale’de ise 28,7 bin turist girişine karşılık 65,7 bin tesis girişi gerçekleşiyor.

Balıkesir’de de yaklaşık 14,6 bin turist girişine karşılık 37,4 bin tesis girişi bulunuyor.

Bu tablo, bazı kentlerin doğrudan giriş noktası olmaktan çok transfer ve dağıtım merkezi olarak turizm hareketinden pay aldığını ortaya koyuyor.

Antalya ve Muğla’da konaklama ağırlığı

Turist girişleri ile tesis hareketinin daha güçlü biçimde örtüştüğü konaklama merkezlerinde ise tablo farklılaşıyor.

Antalya’da 5,25 milyon turist girişine karşılık 8,68 milyon tesis girişi bulunuyor. TTDE 165,4 seviyesinde ve tesis girişi ile turist sayısı arasındaki fark 3,43 milyon.

Muğla’da 1,10 milyon turist girişine karşılık 1,54 milyon tesis girişi, Aydın’da 340 bin turist girişine karşılık 460 bin tesis girişi gerçekleşiyor.

Trabzon’da ise yaklaşık 93,5 bin turist girişine karşılık 140,3 bin tesis girişi bulunuyor.

Nevşehir’de dikkat çeken ayrışma

Endeksteki en çarpıcı örneklerden biri Nevşehir. Kentte yalnızca 526 turist girişine karşılık 439 bin 736 tesis girişi bulunuyor.

Bu rakam TTDE’yi 83 bin 600 seviyesine taşıyor. TTF ise +439 bin 210 olarak hesaplanıyor.

Ancak bu değer, Nevşehir’e “83 bin kat daha fazla turist geldiği” anlamına gelmiyor. Tam tersine, doğrudan turist girişi ile tesis hareketi arasındaki olağanüstü ayrışmayı gösteriyor.

Turizm hareketi üç aşamada şekilleniyor

Veriler, Türkiye’de turizm hareketinin basit biçimde “giriş yapılan il = konaklanan il” şeklinde okunamayacağını ortaya koyuyor.

Turizm Databank’ın yaklaşımına göre hareket; Giriş → Transfer → Konaklama şeklinde farklı illere dağılıyor.

TTDE bu görünmeyen hareketliliği ölçmek için kullanılırken, 10 bin turist girişinin altındaki illerin küçük payda nedeniyle ana TTDE sınıflandırmasında ayrıca değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.