Turizmde krizin şifreleri Whatsapp’ta çözüldü

Turizm sektörünün önde gelen isimleri, Turizmdays.com Haber Grubu’nda bir araya gelerek Türk turizminin içinde bulunduğu çoklu kriz ortamını, yükselen maliyetleri, baskılanan döviz kurunu ve sürdürülemez hale gelen rekabet yapısını masaya yatırdı. Sektör temsilcileri, popülist "rekor kırıyoruz" söylemlerinin bir tarafa bırakılması gerektiğini belirterek, "Uluslararası rekabette kaybetmememiz gereken fiyat-kalite dengemizi devlet-sektör el ele kaybettik" uyarısında bulundu.

Türkiye turizminin dinamiklerini belirleyen otelciler, tur operatörleri, acente temsilcileri ve profesyoneller, Turizmdays.com’un Whatsapp haber grubunda Türk turizminin bugünü ve geleceğine dair sansürsüz, gerçekçi ve sarsıcı değerlendirmelerde bulundu. Sektör paydaşlarının ortak tespiti, yüksek enflasyona rağmen baskılanan döviz kuru ve plansız arz yapısının sektörü dönüm noktasına getirdiği yönünde oldu.

İşte turizmin mutfağından yükselen sesler, endişeler ve acil çözüm önerileri:

"Kar sağlayan değil, zarar yazdıran destinasyon haline geldik"

Yurt dışında görev yapan Türk kökenli tur operatörü yöneticileri ve çalışanları, mevcut sezon ile geçmiş sezonlar arasındaki karşılaştırmaların tamamen ticari gerçekler üzerinden yapılması gerektiğine dikkat çekti. Türkiye'nin uzun yıllar boyunca tur operatörlerinin hem hacimsel hem de kârlılık açısından en güçlü destinasyonlarından biri olduğunu belirten temsilciler, bugünkü tabloyu şu sözlerle özetledi:

"Ne yazık ki birçok pazarda kâr sağlayan değil, zarar yazdıran bir destinasyon haline dönüşmüş durumdayız. Birçok tur operatörü geçmiş yıllardaki uzun vadeli iş birliklerinin hatırına uçuş iptallerini ertelemeye çalışıyor. Ancak mevcut tablo devam ederse bu umut tükenecektir. Satılmayan ve zarar ettiren kapasitenin sürdürülebilir olması mümkün değildir. Uçak koltuğu arzı Türkiye açısından ciddi şekilde olumsuz etkilenecektir."

"Sorun otelcinin fiyat vermesi değil, maliyetleri geri çekememesidir"

Tur operatörlerinin bu yaklaşımına otelcilik kanadından yanıt gecikmedi. Turizmin sadece acente, tur operatörü ve uçak firmalarından ibaret olmadığını, en önemli son durağın oteller olduğunu belirten sektör temsilcileri, tek taraflı bir kurtuluş formülünün işe yaramayacağını savunarak, "Şu an otelcilerin fiyat verme sorunu değil, otelcilerin maliyetleri geriye çekememe sorunu var. Yoksa her krizde otelci en dip fiyatı vererek tur operatörüne gereken yardımı yapmıştır. Gelinen noktada fiyat değil farklı şeyler düşünülmeli. Tüm paydaşların oluşturacağı ortak bir çalıştay kurulmalıdır" dediler.

Turizmde ‘Nas’ Etkisi: Ucuz tatil listesinde Türkiye yok

Tartışmada, İngiltere’de yapılan ve 15 ülkedeki yaklaşık 4.500 tatil paketini karşılaştıran güncel bir araştırmaya da atıfta bulunuldu. Araştırma sonuçlarına göre, birkaç yıl öncesine kadar Türkiye'den daha pahalı olan ülkeler artık daha ucuz hale geldi ve en uygun fiyatlı tatil listesinde Türkiye yer almıyor.

Sektör temsilcileri bu durumu ekonomi politikalarına bağlayarak şu eleştirileri getirdi:

Ekonomik Modelin Faturası: "İki yıl önce uygulanmaya konan ve 'Nas' adıyla ekonomi literatürüne giren model, fiyat yükseltmek için uğraştığımız her şeyden daha etkili oldu. Döviz kurları kontrol altına alınırken, tüm ihtiyaç kalemlerinde fiyatlar hızla yükseldi."

Kurbağa Misali Kaynayan Tencere: "Personel maliyetlerinden gıdaya, enerjiden tedarik hizmetlerine kadar maliyetleri kontrol etmek artık imkansız. Yükselen enflasyona rağmen baskılanan kurlar yüzünden sektörün direnç noktaları çatırdamaya başladı."

Turist Süreyi Kısaltıyor: "Tatil paketi fiyatlarımız Avrupa ve Rusya’daki enflasyon oranlarının çok üzerinde seyrediyor. Bu durum, gelirinde ciddi değişim olmayan yabancı turistlerin ya tatil sürelerini kısaltmasına ya da daha ucuz destinasyon aramasına sebep oluyor."

Yerli turist Yunan adalarına akın ediyor: "Pahalılıktan şikayetçi olan yerli turistler de Türkiye'de tatil yapmak yerine vize kolaylığı sağlayan Yunan adalarına akın etmeye başladı. Türkiye hem yerli hem yabancı için artık pahalı bir ülke."

Parayı bulan otelini 'Deluxe' yaptı

Tartışmada öne çıkan bir diğer köklü sorun ise tatil bölgelerinde yıllarca arz-talep analizi yapılmadan gerçekleştirilen yatırımlar oldu. Sektör temsilcileri, parayı bulan her yatırımcının pansiyonunu aparta, 2-3 yıldızlı tesisini ise bir gecede "Butik, Luxury veya Deluxe" konsepte çevirdiğini hatırlattı. Ancak piyasada bu kadar üst segment tesisi dolduracak bir talebin hiçbir zaman oluşmadığı, bugün yaşanan fiyat baskısı ve düşük kârlılığın temel nedeninin yanlış planlanmış arz yapısı olduğu vurgulandı.

33 yıllık turizmciden inciler: ‘’Finesse azalıyor, sokaklar çakma marka dolu’’

Sektörde 33 yıl boyunca her kademede hizmet vermiş olan deneyimli turizmcide, tartışmaya çarpıcı gözlemleriyle damga vurdu:

Turist Profili Değişiyor: "Dünyada en lüks her şey dahil tesisleri ve servis kalitesini halen biz sunuyoruz ama bu toplam kapasitenin %7-8'ini geçmez. Bu lüks kapasitenin çoğu da gustosu az, parası çok, yolsuzluk ekonomisiyle büyüyen ülkelerin görgüsüz kesimlerinden oluşuyor. Gourmet bir turist profilini çekmekte gerideyiz; erişilebilir lüks tüketicisi için en birinci gereksinim olan 'finesse' (incelik) memlekette gitgide azalıyor."

Kentsel ve Sosyal Erozyon: "Şehirlerimiz, yollarımız, kaldırımlarımız içler acısı. Dünyanın hiçbir medeni ülkesinde sokaklarda bu kadar çakma marka alenen satılmıyordur. Neredeyse her turistik beldede çirkin bir yapılaşma var. Dükkan önlerinde tuhaf giyimli, tavırlı adamlar tacizkar bir yaklaşımla turist kapma yarışında. Bizi Akdeniz'in lideri yapan insani hasletlerimiz erozyona uğradı."

Sermaye Kaçışı Kapıda: "Kur üzerindeki suni baskı ve kontrolden çıkan TL enflasyonu nedeniyle oteller dolsa da eski karlar yok. Karın azaldığı her sektörde olduğu gibi, bu durum nitelikli sermayenin sektörden kaçışıyla sonuçlanacak; yerini parası kaynağı belli olmayan yerli/yabancı emanetçilere bırakacaktır."

Kurtuluş Reçetesi: Ne Yapmalı?

Turizmciler, popülist söylemleri bir kenara bırakıp ayağı yere sağlam basan, geleceği planlayan acil bir strateji geliştirilmesi için şu çözüm önerilerini sıraladı:

Yıldızlama Standartları Yeniden Yapılmalı: Otellerin yıldızlama kriterleri; kullanılan malzeme kalitesi, adam/saat minimum profesyonel eğitim şartı, uluslararası geçerliliği olan yabancı dil sertifikasyonu ve sıkı Tarım Bakanlığı denetimleriyle şeffaf hale getirilmelidir.

Vergiler Yerel Yönetimlerle Paylaşılmalı: Konaklamadan elde edilen vergilerin bir kısmı yerel yönetimlerle paylaşılmalı ve sektör paydaşlarının denetiminde doğrudan turizm bölgelerinin ihtiyaçları için harcanmalıdır.

Tek Yetkililik Saçmalığı Bitmeli: Sektörün dinamizmini sağlayan küçük ve orta ölçekli acente ve operatörler gözetilmeli, tek yetkililik sistemine son verilmelidir.

Ortak Komisyonlar Kurulmalı: Trafik ve altyapı sorunları için valilik, belediye, sektör bileşenleri ve akademisyenlerin yer alacağı çözüm komisyonları kurulmalı ve pilot alanlarda denemeler yapılmalıdır.

Güçlü Kamuoyu Baskısı Şart: Bakanlıktan veya sektör temsilcilerinden kendiliğinden bir çözüm beklenmemeli; komple bir kamuoyu baskısı oluşturularak ortak hareket edilmelidir.