SAYD Başkanı: “Türk turizmi dijital sömürgeye dönüşebilir”

Seyahat Acentaları Yöneticileri Derneği (SAYD) Başkanı Mehmet Gem, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından hazırlanan ve TBMM Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu gündemine getirilen “Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanun Teklifi”ne sert tepki gösterdi.

Mehmet Gem, düzenlemenin yabancı platformlara şirket kurmadan Türkiye pazarında faaliyet gösterme imkânı sağlayacağını savunarak, teklifin yerli seyahat acentaları ve tüketici hakları açısından ciddi riskler taşıdığını söyledi.

“Çağdaş bir kapitülasyon”

Mehmet Gem, teklifin kamuoyuna “kayıt dışılığı önleme, şeffaflık ve dijitalleşme” başlıklarıyla sunulduğunu ancak sahadaki gerçeklerle örtüşmediğini öne sürdü.

Gem, “Bu yasa teklifi; Türkiye’de şirket dahi kurmadan faaliyet göstermek isteyen yabancı platformlara tanınan çağdaş bir kapitülasyondur” ifadelerini kullanarak, düzenlemenin 17 bin seyahat acentasını olumsuz etkileyebileceğini belirtti.

SAYD Başkanı, teklifin kabul edilmesi halinde yabancı dijital platformlarla yerli seyahat acentaları arasında ciddi bir rekabet eşitsizliği oluşacağını savundu.

“Korsan transferi engelleyemeyen irade, küresel devleri nasıl denetleyecek?”

Mehmet Gem’in açıklamasında öne çıkan başlıklardan biri ise yabancı dijital platformlar üzerinden gerçekleştirildiğini iddia ettiği korsan transfer ve yolcu taşımacılığı oldu.

Gem, Türkiye'de faaliyet gösteren bazı yabancı menşeli dijital platformların vergi dairesi kaydı bulunmadan ve Karayolu Taşıma Kanunu ile 1618 Sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu kapsamındaki kurallara tabi olmadan faaliyet yürüttüğünü ileri sürdü.

SAYD Başkanı, Bakanlığın yıllardır devam eden korsan taşımacılık sorununu çözemediğini savunarak şu soruları yöneltti:

Türkiye'nin turizm verileri nasıl korunacak?

Milyarlarca dolarlık turizm geliri nasıl denetlenecek?

Sektörde çalışan yüz binlerce kişinin istihdam güvencesi nasıl korunacak?

Gem, asıl meselenin yabancı platformların denetlenmesi değil, Türkiye'deki büyük turizm pazarının yabancı şirketlerin kontrolüne bırakılması riski olduğunu belirtti.

“5 milyon TL belge ücreti yabancı şirketler için caydırıcı değil”

SAYD Başkanı Mehmet Gem, teklifin 3. maddesine de dikkat çekti.

Gem, yabancı dijital platformların Türkiye'de sermaye şirketi kurmasının zorunlu tutulmadığını, bunun yerine irtibat kişisi ve adres gösterilmesi ile iki yıllık 5 milyon TL belge ücreti karşılığında faaliyet imkânı tanındığını belirtti.

Türkiye pazarında yüksek hacimli komisyon geliri elde eden uluslararası şirketler açısından bu tutarın caydırıcı olmayacağını savunan Gem, yerli seyahat acentalarının ise şirket kurma, istihdam, vergi, SGK ve diğer yasal yükümlülükleri yerine getirdiğini hatırlattı.

Gem, bu durumun yerli acentalar açısından “haksız rekabet” oluşturacağını ifade etti.

“17 bin seyahat acentasının hakkı gasp ediliyor”

Mehmet Gem, teklifin 1618 Sayılı Kanun kapsamında A Grubu seyahat acentalarına ait olduğunu belirttiği bazı faaliyet alanlarını da etkileyeceğini söyledi.

Gem'e göre yabancı dijital platformlara başka bir işletme belgesi aranmaksızın otel ve uçak bileti satışı yapabilme imkânı verilmesi, Türkiye'deki yaklaşık 17 bin seyahat acentasının rekabet gücünü zayıflatacak.

SAYD Başkanı, düzenlemenin hayata geçmesi halinde yerli seyahat acentalarının küresel platformların “ucuz taşeronu” haline gelme riskiyle karşı karşıya kalacağını savundu.

Paket tur düzenlemesine tepki: “Tüketici hakları zayıflıyor”

Açıklamanın en kritik başlıklarından biri ise teklifin tüketici haklarına ilişkin hükümleri oldu.

Gem, teklifin 4. maddesinin 3. fıkrasında yer alan ve yabancı dijital konaklama platformlarının ulaştırma, konaklama ve bunlara bağlı olmayan hizmetlerden en az ikisini birlikte sunduğu satışların paket tur kapsamında değerlendirilmeyeceğine ilişkin hükmün tüketiciler açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğini ileri sürdü.

SAYD Başkanı, tüketicinin aynı platform üzerinden uçak bileti ve otel satın alması durumunda ortaya çıkabilecek sorunlarda paket tur mevzuatının sağladığı korumaların devre dışı kalabileceğini savundu.

Gem, bu durumun özellikle uçuş iptali, otel kaynaklı sorunlar veya ayıplı hizmet gibi durumlarda tüketicinin yasal haklarına ulaşmasını zorlaştırabileceğini ifade etti.

TBMM Komisyonu'na çağrı

Mehmet Gem açıklamasının sonunda TBMM Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu'na çağrıda bulundu.

Gem, “Mevzuat hazırlamak yabancı tekellerin pazar payını yasal güvenceye almak değildir” diyerek teklifin yeniden değerlendirilmesini istedi.

SAYD Başkanı Mehmet Gem, düzenlemenin yerli seyahat acentalarını, tüketici haklarını ve Türkiye'nin turizm verilerini olumsuz etkileyebileceğini savunarak, “Türk turizminin 40 yıllık emeği, yabancı sermayenin kâr hırsına feda edilemez” ifadelerini kullandı.

Not: Haberdeki değerlendirme ve iddialar SAYD Başkanı Mehmet Gem’in açıklamalarına dayanmaktadır. Kanun teklifinin yasalaşması halinde nihai metin ve TBMM’deki görüşmeler ayrıca değerlendirilmelidir.