Recep Yavuz: ‘’Çölün ortasındaki trilyon dolarlık rüya projeler savaşla sarsıldı’’

Antalya Kent Konseyi Turizm Grubu Başkanı ve NBK Touristik Genel Müdürü Recep Yavuz, Orta Doğu turizmini derinden sarsan Amerika-İran geriliminin ardından çölün kalbinde inşa edilen fütüristik şehirlerin, göğe meydan okuyan gökdelenlerin ve trilyon dolarlık vizyon projelerinin jeopolitik güvensizlik duvarına çarptığını belirterek, "Seyahat dünyasındaki en büyük yatırım milyarlık havalimanları değil, barış ortamıdır" dedi.

Son yirmi yılda petrolün gölgesinden sıyrılıp rotasını turizmin parıltılı dünyasına çeviren ve küresel seyahatin kalbi haline gelen Orta Doğu, bölgede patlak veren sıcak çatışma ortamı nedeniyle tarihinin en büyük finansal ve sektörel çöküşlerinden birini yaşıyor. Dünya Turizm Örgütü (UN Tourism) istatistiklerinde artık köklü devlerin yanında müstakil bir başlık olarak yer alan Orta Doğu turizmi, Amerika-İran savaşıyla birlikte bir gecede büyük bir sessizliğe gömüldü.

Deneyimli turizmci Recep Yavuz, Turizmdays.com’da kaleme aldığı analizde turizmin en büyük düşmanının krizler değil, "güvensizlik" olduğunu hatırlatarak Körfez bölgesinde yaşanan dramatik değişimi gözler önüne serdi.

20 Günde 12 Milyar dolarlık kayıp ve durma noktasına gelen havacılık

Recep Yavuz, şunları söyledi:

‘’Savaşın soğuk yüzünün ortaya çıkmasıyla birlikte uluslararası analizler, Orta Doğu turizminin günlük kaybının daha ilk haftalarda 600 milyon dolara ulaştığını gösteriyor. Çatışmaların henüz ilk 20 gününde bölge genelindeki toplam turizm kaybının 12 milyar doları aştığı belirtiliyor.

Körfez’in dünyaya açılan en güçlü penceresi konumundaki havacılık sektörü ise adeta yere çakıldı. Kapanan hava sahaları ve askeri riskler nedeniyle on binlerce uçuş bir günde iptal edilirken; Dubai, Doha ve Abu Dabi üzerinden akan, dünyanın en canlı transit yolcu trafiği bıçakla kesilmiş gibi sustu.

"Turist Savaşı Kilometreyle Ölçmez"

Seyahat etmek isteyen biri haritayı önüne açtığında; İran’ı, Irak’ı, Katar’ı, BAE’yi ve Suudi Arabistan’ı tek bir coğrafya, tek bir risk çizgisi olarak görür. Füzenin düştüğü yer ile tatil yapacağı şezlong arasındaki mesafeyi hesaplamaz. Güven duygusu ruhundan kaybolduğu anda, rezervasyonunu tereddüt etmeden iptal eder.

Hayalet Şehirlere Dönüşen Lüksün Mabetleri: Burj Khalifa ve Dubai Mall

Küresel lüksün, ihtişamın ve eğlencenin başkenti sayılan Dubai ve Abu Dabi, savaşın nefesini en derinden hisseden destinasyonlar oldu. Otel dolulukları tarihi dip seviyeleri görürken, milyarlık yatırımlar finansal birer karadeliğe dönüştü.

Mega Kompleksler İşlevsiz Kaldı

İnsanın gökyüzüne ulaşma arzusunun simgesi olan Burj Khalifa, onun gölgesindeki Armani Hotel ile Address Downtown ve Abu Dabi’nin ultra lüks simgesi Emirates Palace gibi devasa kompleksler, peş peşe gelen iptaller sebebiyle operasyonlarını yürütemez hale gelerek boş koridorlara teslim oldu.

Lüks Tüketim Yarı Yarıya Düştü

Dünyanın en büyük alışveriş merkezi olan Dubai Mall’un o cıvıl cıvıl ziyaretçi trafiği %50 oranında azaldı, lüks markaların vitrinleri ışıltısını kaybetti.

"Vision 2030" ve NEOM Projesi Yarım Kaldı

Jeopolitik deprem, sadece mevcut turist akışını vurmakla kalmadı; modern tarihin en iddialı ekonomik dönüşüm hamlesi olan Suudi Arabistan'ın "Vision 2030" stratejisini de tam kalbinden yaraladı.

Trilyon dolarlık bütçelerle geleceğin dünyası olarak pazarlanan fütüristik şehir NEOM, dikey yaşam rüyası The Line, dağların tepesindeki Trojena ve Riyad'ın simgesi Mukaab gibi mega projeler; eriyen petrol gelirleri ve savaşın getirdiği belirsizlik duvarına çarparak küçülmeye veya ertelenmeye başladı. Reuters kaynaklarına göre NEOM sil baştan yeniden planlanırken, gökyüzünü ikiye bölecek olan 175 kilometrelik The Line projesindeki iş makinelerinin sesi henüz 3. kilometrede tamamen kesildi. Suudi Kamu Yatırım Fonu (PIF), sadece 2025 yılında bu duraksamalar yüzünden yaklaşık 8 milyar dolarlık bir değer düşüklüğü (zarar) açıklamak zorunda kaldı.

Transit Merkez Kimliği Dezavantaja Dönüştü

Katar, Bahreyn, Umman ve Kuveyt gibi ülkelerin transit yolcu koridorlarına bağlı turizm modelleri, gökyüzünün bir "risk haritasına" dönüşmesiyle anında tıkandı. Özellikle Doha merkezli devasa aktarma sistemi çok ağır bir yara alarak, yıllarca bölgenin en büyük gurur kaynağı olan "aktarma merkezi" kimliğini bir anda en büyük dezavantaja dönüştürdü.’’

Kazanan Akdeniz ve Ege Kıyıları Oldu

Turizmin asla boşluk kabul etmediğini ve seyahat severlerin hızla güvenli limanlar aradığını belirten Recep Yavuz, Körfez'in gergin atmosferinden kaçan büyük kitlelerin rotayı hızla Akdeniz’in batısına, Ege’nin ve Avrupa’nın sakin, huzurlu kıyılarına çevirdiğini ifade etti.

Yavuz, değerlendirmesini şu çarpıcı sözlerle noktaladı:

"Bir dönem 'geleceğin başkenti' diye sunulan projeler bugün borçlarla ve tasfiye haberleriyle anılıyor. İnsanın başını döndüren o mega yapılar, çölü dünyanın en ihtişamlı binalarına dönüştüren projeler bir günde bir hiç oldular. Eğer bir coğrafyada kalıcı bir huzur, diplomasi ve istikrar iklimi yoksa; ne göğe uzanan Burj Khalifa’lar ne de trilyon dolarlık fütüristik şehir masalları insanları oraya çekmeye yetiyor. Çünkü turizm, barışın çocuğudur."